Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.8K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Өсекке керең бол,
Ойға терең бол.
Ойға терең бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды бос сөзге, ғайбат пен өсекке ермей, ақылға салып өмір сүруге үндейді. «Өсекке кер...
Әр заманда бір көреген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр дәуірде елдің алдына түсіп, алдағыны аңғаратын, жол көрсете білетін...
Асағысы келген,
Ұрттағанды ынсап етпейді.
Ұрттағанды ынсап етпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашкөздігін, тойымсыз мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында, аз ғана нәрсе ұрттаға...
Іс бітті, қу кетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: іс аяқталды, ал айлакерлікке, қулыққа орын қалмады. Астарлы мағынасы: б...
Қазаннан қақпақ кетсе,
Иттен ұят кетеді.
Иттен ұят кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәртіп пен бақылау әлсіресе, арсыздық пен берекесіздік көбейеді дегенді білдіреді. Тура м...
Тапқан қуанады, таныған алады.
**Негізгі мағынасы** Тапқан қуанады, таныған алады деген мақал еңбектің де, таным мен біліктің де пайдасы барын білдіред...
Нар баласы бақ етпес.
**Негізгі мағынасы** «Нар баласы бақ етпес» деген мақалдың тура мағынасы — нар түйенің төлі ерекше дауыс шығарып, бақыр...
Пенденің қарны тойса,
Тілінен ерік кетеді.
Тілінен ерік кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тоқшылыққа жетсе, кейде сақтықтан айрылып, ойланбай сөйлеп кететінін білдіреді. Аш к...
Таз ашуын тырнаумен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуын, ызасын қай жолмен шығаратынын тұспалдайды. Тура мағынасында таз адам басын...
Ақымақ күлкіге тоймайды,
Жалқау ұйқыға тоймайды.
Жалқау ұйқыға тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы екі жаман әдетті салыстырып көрсетеді: ақымақ кісі орынсыз күлкіге, бос ер...
Сөздің дауылы кетіп, самалы қалды.
Адамның жақсысы кетіп, жаманы қалды.
Адамның жақсысы кетіп, жаманы қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде бір адамның артында қалатын белгісі оның сөзі мен ісі арқылы өлшенетінін меңзейді....
Солақайға сорпа жоқ,
Соқыр итке боқ та жоқ.
Соқыр итке боқ та жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — солақай адам сорпаны оңай іше алмайды, ал соқыр итке тіпті боқтың да п...
Алыстан ердің дәрібі бар,
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен нәрсенің сырттай көрінетін беделі алыстан биік, айбарлы болып сезілетінін айтады...
Өзі шынашақтай, сөзі келсаптай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы тұрқы шағын болса да, сөзі зор, тегеурінді, салмақты болатынын білдіреді....
Жарлы болар жігітке
Қазалы мал тап болар.
Жалғыз болар жігітке
Бедеу қатын тап болар.
Қазалы мал тап болар.
Жалғыз болар жігітке
Бедеу қатын тап болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде жолы болмай жүретін, ісі оңға баспайтын адамға сәтсіздік үсті-үстіне жабыса береті...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.