Тебегеннен тер, қашағаннан қан жаудырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тебетін ат тер шығарып, қашаған ат жарақаттанып, тіпті қан шығаратынын білдіреді. Астарлы мағынасы — жуас, жуасытылған, тәртіпке көнген нәрседен пайда мен тыныштық көбірек туады, ал асау, қырсық, тәртіпсіз мінез көп күш пен зиян келтіреді. Яғни, бір істі орынсыз қинасаң, нәтижесі жақсы болмайды; сабыр, үйрету, баптау арқылы ғана береке келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тебеген» — жуас, көнбіс аттың бейнесі. Ол қашпайды, сондықтан одан тер, яғни еңбек пен нәтиже шығады. «Қашаған» — қолға үйренбеген, асау мінезді жануардың символы. Оның қаша беруі мазасыздықты, шығынды және зиянды аңғартады. Тер мен қанның салыстырылуы арқылы халық еңбек пен бүлдірудің, сабыр мен ашудың айырмасын өте әсерлі көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адамдармен жұмыс істегенде, оқытуда, тәрбиеде жиі қолдануға болады. Мысалы, жаңа қызметкерге бәрін бірден қатты талаппен зорласаң, ол қателесіп, жұмыс та жүрмей қалады; ал жаймен түсіндіріп, баулысаң, жақсы нәтиже береді. Демек, әр істің өз ырғағы, өз әдісі бар.