Тентек өзін дәу санайды,
Жантақ өзін бау санайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өзін-өзі асыра бағалайтын, мінезі тентек немесе ақылы таяз адам туралы айтады. Тура мағынада тентек адам өзін «дәу» деп, яғни өте күшті, үлкен санағандай көрінеді. Астарлы мағынасы — адам шын болмысын білмей, өз қадірін орынсыз көтермелеп, шектен тыс мақтануға ұрынады деген ой. Мұнда тәкәппарлық пен өзімшілдік сыналады.
Образдар мен теңеулер
«Дәу» сөзі — күштің, зорлықтың, ірі тұлғаның бейнесі. Ал «жантақ» — шөлде өсетін тікенекті, пайдасы аздау өсімдік. Жантақтың өзін «бау» санауы — болмашы нәрсенің өзін үлкен құндылықтай көрсетуі. Осы екі образ арқылы халық адамдағы орынсыз паңдықты, өз-өзін алдауды әжуалайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал өзін тым жоғары ұстап, қабілетін дәлелдемей жатып мақтанып жүретін адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жұмысқа жаңадан келіп, тәжірибесі аз болса да, бәрін менсінбей сөйлесе, жұрт осы мақалмен оның бос кеуделілігін ескертеді. Мұндай сөз адамды кішіпейіл болуға, шынайы бағалауға шақырады.
Jantaq ózin baý sanaıdy.