Телі-тентектің қолында темір сөйлейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қолында темір, яғни қару немесе қатты зат ұстаған тентек адам одан жамандық шығарады деген ой. Астарлы мағынасы — мінезі бұзылған, ақылға тоқтамайтын, тәртіпсіз адамға күш пен мүмкіндік берілсе, ол оны игілікке емес, зиянға жұмсайды. Сондықтан адамға тек мүмкіндік емес, тәрбие мен тежеу де керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "телі-тентек" — сабырсыз, жөнсіз, тәрбиесіз адам бейнесі. "Темір" — күш, қару, құрал, билік немесе қауіпті мүмкіндік символы. "Сөйлейді" деген сөз темірдің өзінен емес, оны ұстаған адамның ісінен қауіп туады дегенді аңғартады. Яғни күшке ие болған адамның мінезі шешуші болады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста немесе көшеде жауапсыз адамға артық билік, техника не ықпал берілсе, солның кесірі тиетін жағдайларда қолданылады. Мысалы, өз эмоциясын басқара алмайтын кісіге қызметтік көлік берілсе, ол абайсыз жүріп, біреуге зиян келтіруі мүмкін. Мұндайда мақал адамды тәртіпке, жауапкершілікке шақырады.