Тегі жаманды тең көрме,
Төріңе шығады.
Тілеуі жаманды ес көрме,
Төбеңе шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды тек сыртқы сөзіне не жақындығына қарап бағаламауды ескертеді. Тегі жаман, ниеті бұзық кісіге артық сенім арту қауіпті: ол сенің үйіңе, беделіңе, тыныштығыңа зиян келтіруі мүмкін. Ал тілеуі жаман, іші тар адамды жөнсіз қадірлей берсең, ол саған кесірін тигізіп, басыңа бәле әкеледі. Яғни, адам таңдауда ақыл керек, ниеті мен мінезіне қарау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «төр» — құрмет, жақындық, сенім берілетін орын. Ал «төбе» — ең жоғары, көзге бірден түсетін, ықпал ететін жердің бейнесі. Мақал жаман адамға орын берсең, ол сол орыннан өз пайдасына пайдаланатынын меңзейді. «Ес көрме» дегені — ақылсыздықпен, аңғалдықпен сыйлау деген ұғым. Образдар арқылы халық жаман ниетті адамды биікке шығарма, шектен тыс жақындатпа деген ой айтады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл сөзді адамды жұмысқа алу, дос таңдау, серіктес құру кезінде қолдануға болады. Мысалы, бір адам сырттай сыпайы көрінгенімен, үнемі өсек айтып, біреудің құпиясын шашып жүрсе, оған маңызды істі сеніп тапсыруға болмайды. Мұндайда мақал еске салып, сақ болуға үндейді.
Tórińe shyǵady.
Tileýi jamandy es kórme,
Tóbeńe shyǵady.