Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
254.1K
Қаралым
164
Орташа
Сұрыптау:
Қазаннан қақпақ кетсе,
Иттен ұят кетеді.
Иттен ұят кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәртіп пен бақылау әлсіресе, арсыздық пен берекесіздік көбейеді дегенді білдіреді. Тура м...
Бір таяқ аса тиеді,
Бір таяқ баса тиеді.
Бір таяқ баса тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамға айтылған сөз де, жасалған әрекет те ауыр тиюі мүмкін екенін білдіреді. Мұнда тура мағына...
Асауға - тұсау.
**Негізгі мағынасы** «Асауға тұсау» деген мақал бетімен кеткен, жуасуға көнбейтін, тәртіпке бағынғысы келмейтін адамға...
Қатын алсаң, қарап ал,
Ат алсаң, мініп ал.
Ат алсаң, мініп ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істі асықпай, әбден тексеріп барып жасау керектігін айтады. Тура мағынасы — әй...
Біреудің түйедейін көрмеген,
Түймедейді не қылсын?
Түймедейді не қылсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз басынан көрмеген, тәжірибе жүзінде танымаған нәрсеге немқұрайды қарауын меңзей...
Күншілдің күні күйбеңмен өтер.
**Негізгі мағынасы** «Күншілдің күні күйбеңмен өтер» деген мақал қызғаншақ, өзгенің жетістігін көре алмайтын адам өмірі...
Пайда, мақтан, әуесқой - шайтан ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды пайда қуып, орынсыз мақтанға салынып, бос әуестікке ермеуден сақтандырады. Тура ма...
Есек тұсаусыз болмас,
Ер дұшпансыз болмас.
Ер дұшпансыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз шегі, өз кедергісі болатынын меңзейді. Есек тұсаусыз жүрсе, бытырап...
Маңдайы тайқыдан,
Көкірегі қайқыдан,
Еріні түріктен,
Ауызы бүріктен,
Көзі көктен,
Сылтауы көптен сақтан.
Көкірегі қайқыдан,
Еріні түріктен,
Ауызы бүріктен,
Көзі көктен,
Сылтауы көптен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адамды сыртқы кескінінен гөрі ішкі мінезі мен ісіне қарап бағалау керек деген ой бар. М...
Керең адамның аузына қарар,
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені толық білмей, теріс жолмен қорытынды жасауын әжуа етеді. Тура мағынас...
Жетесі жаман жас бала,
Жетпістегі шалмен тең.
Жетпістегі шалмен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, пайымы, ұғымы әлсіз жас бала кейде жасына сай емес, қарт адамда...
Сақ адам сандығын бекітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдын ала ойлап, сақтықпен әрекет етуге шақырады. Тура мағынада, сандығының ішінде...
Жақсының сөзі шамдай жарық,
Айдай анық.
Айдай анық.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның сөзі әрдайым түсінікті, дәл және көңілге қонымды болады. Ол адамды адастырмайды, күмә...
Қарны ашқан кәрі дауын даулайды.
**Негізгі мағынасы** Қарны аш адам аштықтың азабынан ойы бұзылып, ұсақ-түйекке де ашуланғыш келеді. Мақал тура мағынасын...
Ер белгісі - құнында,
Зер белгісі - пұлында.
Зер белгісі - пұлында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның шынайы белгісі оның атқаратын ісі мен жауапкершілігінде, ал зерек, пысық адамн...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.