Таста тамыр жоқ,
Төреде бауыр жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тас та, төре де туған-туыстың орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы: адам қанша биік мансапқа жетсе де, қанша қатал, салқын болса да, туыстық сезім мен бауырмалдық болмайды деген ой айтылады. Халық мұнда адам табиғатындағы мейірім мен жақындықтың маңызын көрсеткен.
Образдар мен теңеулер
«Тас» — жүрегі қатты, қатыгез, сезімсіз адамды білдіреді. Оның «тамыры жоқ» деуі — тіршіліктің нәрі, байланысы, жылуы жоқ деген астар. «Төре» — билік иесі, жоғары тап өкілі. «Бауыры жоқ» деуі — оның да қанша мәртебелі болса да, бәрінен биік тұрған адамдық жақындығы жоқ екенін аңғартады. Яғни мақалда қаталдық пен тәкаппарлық туыстық жылуды алмастыра алмайтыны бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға мансапқа мастанбауды, туыспен де, айналамен де жылы қарым-қатынас сақтауды ескертеді. Мысалы, қызметте көтерілген адам жақындарына салқын қарап, тек лауазымына сеніп кетсе, ел арасындағы сыйы азаяды. Сондай кезде осы мақал орынды айтылады.
Tórede baýyr joq.