Тебегеннің артынан,
Қабағанның алдынан жүрме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға қауіп төндіретін, мінезі қатал не зиянды нәрседен аулақ жүру керек екенін ескертеді. Тура мағынасында тебетін жылқының артына, қабатын иттің алдына бару қауіпті. Астарлы мағынасы — мінезі нашар адаммен, қауіпті жағдаймен, орынсыз дауға не қатерлі іске жақындама деген сақтық сабағы. Қазақ мұнда өмірде абай болу, өз шамаңды білу, қауіптің алдын алу керек екенін үйретеді.
Образдар мен теңеулер
«Тебеген» дегені — аяқ сермеп, тепкілеуі мүмкін жылқы, яғни күтпеген жерден зиян келтіретін қауіптің бейнесі. «Қабаған» — үре беретін, шабуылдауға дайын иттің образы. Екі образ да сырттай тыныш көрінгенмен, кез келген сәтте зиян тигізетін қатерді білдіреді. Мақалдағы қарсы бағыттар — «артынан» және «алдынан» — қауіпті жерге де, қауіпті адамға да тым жақындама дегенді күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Бұл нақылды бүгін де мінезі дөрекі, ашушаң адаммен сөз таластырмау керек болғанда, немесе тәуекелі жоғары іске ойланбай кіріспеу қажет дегенде қолдануға болады. Мысалы, жұмыста бір әріптес үнемі жанжал шығаратын болса, оның айтқанына еріп, дауласудың орнына сабыр сақтап, алыстау — осы мақалдың мәніне сай әрекет.
Qabaǵannyń aldynan júrme.