Тентектің түбі - теңіз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тентектің түбі - теңіз» мақалы тентек, жөнсіз, тәртіпсіз адамның ісі көбіне берекесіздікке, шектен шығуға апаратынын білдіреді. Тура мағынасында «теңіз» — шеті көрінбейтін, терең де кең ұғым; ал астарлы мағынасында тентектің мінезі де тоқтамайтын, арнаға сыймайтын күйді меңзейді. Яғни ондай адам бір рет емес, қайта-қайта шалыс басып, ақыры қиын жағдайға ұрынады деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түбі» сөзі істің соңы, ақырғы нәтижесі дегенді аңғартады. Ал «теңіз» бейнесі шексіздік пен тереңдікті ғана емес, кейде қауіпті де білдіреді. Тентектің қылығы теңіздей толқып, бір қалыпқа түспейді деген астар сезіледі. Халық тентектікті жай мінез емес, адамды да, айналасын да әуреге салатын үлкен мін деп көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де тәртіпсіздік пен жауапсыздық туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, сабақта үнемі шулап, мұғалімді тыңдамайтын оқушы кейін емтиханнан қиналуы мүмкін. Сол кезде үлкендер «тентектің түбі - теңіз» деп, тәртіптің керек екенін ескертеді. Мақал адамды сабырға, жөнге, жауапкершілікке шақырады.