Ақылды мен ақымақ туралы — 33-бет 1532
Сұрыптау:
Сиырға ер жараспас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында: сиырға ер салынбайды, өйткені ер — атқа арналған жабдық. Астарлы мағынасы…
Сиырдың жорғасы секілденіп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің табиғатына сай келмейтін, үйлеспейтін әрекетті әжуалап айтады. Тура мағынасында…
Сиыр судан жериді, су сиырдан жериді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында сиырдың суға жақын болмауын, судың да сиыр тұрған жермен үйлеспеуін…
Сиыр сушыл,
Пасық адам күншіл.
Пасық адам күншіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы болмысы қарапайым көрінетін нәрсенің өзіне лайық қасиеті болатынын аңғартады. Тура…
Сіңбес астың бөгеуі көп.
Негізгі мағынасы Бойға сіңбейтін ас тамаққа тұрып, кекіртекке кептеліп, ішке жайлы бармайды. Мақал осы көрініс арқылы…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Сіркесі су көтермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашуланшақ, мінезі ауыр, шамалы нәрсеге тез тітіркенетін адамды білдіреді. Тура мағынасында…
Сойса қозы өледі,
Соймаса өзі өледі.
Соймаса өзі өледі.
Негізгі мағынасы Сойса қозы өледі, соймаса өзі өледі дейді: жоқ-жітік үй иесінің қонақ алдындағы қиын таңдауы. Соңғы…
Соқыр атқа қотыр ат үйір.
Негізгі мағынасы «Соқыр атқа қотыр ат үйір» деген мақалдың тура мағынасы — кемістігі бар, әлсіз екі аттың бір-біріне…
Соқырға көрсет, кереңге естірт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көрмейтін адамға көрсетудің, естімейтін адамға естіртудің…
Соқырдың арманы - көз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көзі көрмейтін адамның ең үлкен тілегі көру қабілетіне ие болу. Астарлы…
Соқыр кінәмшіл,
Саңырау секемшіл.
Саңырау секемшіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы орынсыз мінездерді әжуалайды. «Соқыр кінәмшіл» дегені — көрмей тұрып-ақ, не…
Соқыр көбелекке тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істің, құбылыстың не адамның көзсіз, ойланбай әрекет ететінін білдіреді. Тура…
Соқыр көзіне сенбейді, қолымен көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір нәрсеге тек есту арқылы емес, өз тәжірибесімен, нақты дәлелімен көз жеткізетінін…
Соқыр көргенінен жазбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында көрмейтін адамға сүйеніп, бұрынғы қалыптасқан әдетінен жаңылмауды…
Соқыр құлын аттан емшек іздейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында: көзі көрмейтін құлын өз анасын таппай, бөтен аттан емшек іздеп әуреге…
Соқыр - сезгіш, саңырау - көргіш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ол астарлы ойға құрылған. Сырттай кемістігі бар адам басқа бір…
Соқыр тауыққа бәрі бидай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: көз көрмейтін тауыққа төгілген бидайдың бәрі бірдей көрінеді, сондықтан ол…
Солақайға сорпа жоқ,
Соқыр итке боқ та жоқ.
Соқыр итке боқ та жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — солақай адам сорпаны оңай іше алмайды, ал соқыр итке тіпті боқтың да…
Сомсынғанға балға бар,
Қомсынғанға Алла бар.
Қомсынғанға Алла бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды өркөкірек болмауға, өз күшіне ғана сеніп шектеліп қалмауға шақырады. Бірінші жолдағы…
Сор сараңнан, өтірік арамнан шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сараңдық пен арамдықтың түбі жамандыққа апаратынын білдіреді. Тура мағынасында, сараң адам…
Сөз бергенге ерме,
Бөз бергенге ер.
Сөз бейнет болар,
Бөз көйлек болар.
Бөз бергенге ер.
Сөз бейнет болар,
Бөз көйлек болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды жеңіл уәде мен сыртқы жылтырауға алданбауға шақырады. Тура мағынасында «сөз берген»…
Сөзден қорықпаған сойылдан қорықпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзге шыдамды, уәжге берік, мінезі қайсар болса, сыртқы қысымнан да сескенбейтінін…
Сөздің басы - пышақ, түбі - бір құшақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің басталуы кейде өткір пышақтай болып, адамды жаралап жіберетінін, ал соңында соның…
Сөздің дауылы кетіп, самалы қалды.
Адамның жақсысы кетіп, жаманы қалды.
Адамның жақсысы кетіп, жаманы қалды.
Негізгі мағынасы Бұрын сөз дауылдай екпінді, қуатты еді, енді сол дауыл басылып, жеңіл самал ғана қалды. Бұрын ел…
Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Негізгі мағынасы Мақал алдымен сөз бен ердің сәнін атайды: сөзді мақал безендіреді, ер адамды сақал көркейтеді. Мақал…
Сөз емес сөзді
Кісі емес кісі айтады.
Кісі емес кісі айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай бірдей көрінетін сөздің бәрі бірдей мағыналы, ал адам атанғанның бәрі бірдей нағыз…
Сөзі көп те, мәні жоқ,
Сабаны көп те, дәні жоқ.
Сабаны көп те, дәні жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда көп сөйлейтін, бірақ сөзінің салмағы жоқ адамды немесе көп көрінгенімен…
Сөзіңді айт ұққанға,
Айтып айтпай не керек,
Құлағына мақта тыққанға.
Айтып айтпай не керек,
Құлағына мақта тыққанға.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді орнымен айту керегін білдіреді. Ақылға тоқтайтын, түсінуге даяр адамға айтқан сөз…
Сөз тас жарады,
тас жармаса, бас жарады.
тас жармаса, бас жарады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің өте күшті екенін білдіреді. Тура мағынасында тасқа әсер ете алмаса да, адамның басына…
Сөзшеңді үндемеген жеңеді.
Негізгі мағынасы «Сөзшеңді үндемеген жеңеді» деген мақал көп сөйлеп, артық сөзге әуес адамның кейде ұтылатынын…
Сөйлей білмес жаманның
Сөзі өтпес бір пышақ.
Сөз білетін адамның
Әр сөзіне бір тұсақ.
Сөзі өтпес бір пышақ.
Сөз білетін адамның
Әр сөзіне бір тұсақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөз қадірін білмейтін, ойсыз сөйлейтін адамның сөзі елге өтпейтінін айтады. Ондай кісінің…
Су жұмсақ, тамшылап тасты теседі,
От жұмсақ, темірді балқытады.
От жұмсақ, темірді балқытады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — су қатты көрінбесе де, үздіксіз тамшылап, ең мықты тасты да теседі; от та…
Су перісі - сұлтан.
Негізгі мағынасы Сұлтан су перісіне теңеледі: халық сенімінде судың иесі, перісі көзге көрінбей тұрып, суға құрметпен…
Су түбінде ақбалық,
Аузыма сал балық.
Аузыма сал балық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуден дайын нәрсе күтуді, еңбек етпей олжаға кенелуді аңсауды білдіреді. Тура мағынасында…
Сүзеген бұқа мүйізін жасырмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында сүзеген, яғни шайқасқыш бұқаның мүйізі әрдайым алда жүретінін білдіреді…
Сүзеген сиырға Қүдай мүйіз бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сүзеген, яғни ашулы, басқаға мүйізімен тиісетін сиырға Құдай мүйіз…
Сүйреңдеген қызыл тіл
Сүйгеніңнен айырар,
Не жауыңды қайырар.
Сүйгеніңнен айырар,
Не жауыңды қайырар.
Негізгі мағынасы Сүйреңдеген, яғни ойланбай, ағыл-тегіл сөйлей беретін қызыл тіл не сені сүйгеніңнен айырады, не…
Сүйреп қосқан тазы түлкі алмайды.
Негізгі мағынасы Сүйреп, зорлап немесе дайын емес нәрсені күштеп қосудан пайда болмайды деген ой айтылады. Тура…
Сүйсінбесең сүйме.
Негізгі мағынасы Шын көңіліңмен ұнатпайтын, жаның сүйсінбейтін адамды сүйгенсіп жүрме дейді. Сүйсіну — біреуге қарап…
Сүтке тиген мысықтай.
Негізгі мағынасы «Сүтке тиген мысықтай» деген мақал бір нәрсеге қатты құмартып, соған жеткен соң өзін ұстай алмай…