Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
478.9K
Қаралым
310
Орташа
Сұрыптау:
Адамзат бірде теңіз, бірде самал.
**Негізгі мағынасы** Адам мінезі мен өмір болмысы бірқалыпты болмайды: бір кезде ол кең, терең, салмақты теңіздей көрінс...
Ашу арындайды,
Ақыл артынан аяңдайды.
Ақыл артынан аяңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашуға ерік берсе, ісі де, сөзі де шалт шығып, шектен асып кететінін білдіреді. Ал а...
Ақымақтың ала-құласы болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамның түсінігі мен талғамы біркелкі болмайды, бірде бір сөзге...
Іс бітті, қу кетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: іс аяқталды, ал айлакерлікке, қулыққа орын қалмады. Астарлы мағынасы: б...
Сөздің дауылы кетіп, самалы қалды.
Адамның жақсысы кетіп, жаманы қалды.
Адамның жақсысы кетіп, жаманы қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде бір адамның артында қалатын белгісі оның сөзі мен ісі арқылы өлшенетінін меңзейді....
Шақшадай басы шарадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бас пішінін тура сипаттағанмен, астарында оның салмағы ауыр, ойы көп, уайымы мол...
Ақырғанның бәрі арыстан емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақырған, қатты дауыстаған жануардың бәрі бірдей арыстан емес. Астарлы...
Әйелдің ақылы көркінде,
Еркектің көркі ақылында.
Еркектің көркі ақылында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел мен еркектің шынайы қадір-қасиеті сыртқы сұлулықпен ғана өлшенбейтінін айтады. Әйел...
Жаман ат өршіл,
Жаман адам төршіл.
Жаман адам төршіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман ат мінезге көнбейді, шауып-жұлқына береді; жаман адам да әрдайым...
Досың ұрса , аңқылда,
Дұшпаның ұрса, күйін
Дұшпаның ұрса, күйін
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды мінезін түзейтін сын мен әділ ескертуді дұрыс қабылдауға үйретеді. Досың кейде ұрс...
Бармақтай бақ
қара суды теріс ағызған ақылдан артық.
қара суды теріс ағызған ақылдан артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз ғана бақ пен шағын ырыстың өзі орынсыз, теріс істелген үлкен ақылдан қымбат екенін аң...
Қырыққа келсе де, ырыққа келмеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасына жетсе де, мінезі түзелмей, айтқанға көнбей, тәртіпке бағынбай жүретінін ме...
Түлкі түгінен жазады.
**Негізгі мағынасы** Түлкі түгінен жазады деген мақал адамның айласы мен қулығы туралы айтады. Тура мағынасында түлкі ө...
Жақсыға айтсақ, білер,
Жаманға айтсаң, күлер.
Жаманға айтсаң, күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзді қабылдау қабілеті мінезіне байланысты екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, ақылд...
Жаманды айтып, жақсыны таяп қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман адамды ауызға ала беріп, жақсы адамды өзіңе жақын ұстап, қадірле...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.