Тентек отты тебемін деп, аяғын күйдірер,
Ділмәр шындықты жеңемін деп, тілін күйдірер
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал асығыстық пен орынсыз өжеттіктің зиянын ескертеді. Тентек адам отты тебемін деп, өз аяғын күйдіріп алады — яғни өзінен күштіні, қауіпті нәрсені орынсыз сынаса, өзі опық жейді. Сол сияқты ділмәр, көп сөйлейтін адам шындықты жеңемін деп, ақырында өз сөзінің өтірігі мен қателігінен ұтылады. Мақалдың астарлы мағынасы: шындықты сөзбен жеңу мүмкін емес, ал даналық — артық даурықпай, ақиқатты мойындай білуде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «от» — қатер мен тыйым салынған күштің, ал «аяғын күйдіру» — өз ісінің кері қайтуының бейнесі. «Ділмәр» сөзі сөзге шешен, тілге ұста адамды білдіреді, бірақ мұнда ол орынсыз сөз жарыстырып, даумен ақиқатты бүркемелегісі келетін кісіні меңзейді. «Тілін күйдірер» деуі — көп сөздің, өтірік таластың соңы өз беделін түсіретініне ишара.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында біреуге дәлелдеп, дауласа беремін деп өз абыройын түсіретін адамдарға өте сай айтылады. Мысалы, бір қызметкер өз қателігін мойындамай, басшысына қайта-қайта қарсы уәж айтып, соңында дәлелсіз қалғандай болады. Сонда «тентек отты тебемін деп, аяғын күйдірер» деп, орынсыз қырсықтықтың зиянын еске салуға болады.
Dilmár shyndyqty jeńemin dep, tilin kúıdirer