Тентектің тобасы болмас,
Ақымақтың обасы болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тентек, тәртіпсіз адамның ісі оңға баспайтынын, ал ақымақтың қылығы өзіне де, өзгеге де кесірін тигізетінін білдіреді. Тура мағынасында тентектің істегені береке әкелмейді, ақымақтың басына түскен қиындық та сабағын бере қоймайды. Астарлы мағынасы — мінезі жөнделмеген, ақылға тоқтамайтын адамнан игілік күтудің қиын екені. Ондай кісі бір қателікті қайталап, өзіне де, айналасына да зиян келтіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тентек» — шолжаң, тізгінсіз, тәртіпке көнбейтін адам бейнесі. «Тоба» — өкініш, тәубе, сабырға келу деген ұғымды береді. Ал «оба» — кесел, қасірет, сор дегендей ауыр салмақты ишаралайды. Яғни мақал тентектің өкінішке де келмейтін, ақымақтың басындағы бәледен де сабақ алмайтын қасарынған мінезін әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тәртіпсіз, жауапсыз адам туралы айтылғанда қолданылады. Мысалы, оқуын елемей, сабақты босатып, ескертуді тыңдамай жүрген оқушы қайта-қайта қиындыққа тап болса, үлкендер осы мақалмен оның мінезін сынайды. Яғни ақылға құлақ аспаған жанның ісі көбіне сәтсіздікке ұрындырады.
Aqymaqtyń obasy bolmas.