Тентектің тобасы болмас,
Ақымақтың обасы болмас.
«Тентектің тобасы болмас, Ақымақтың обасы болмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тентек әрі ақылсыз адамның ісі көбіне түзелмейтінін, оның сөзіне де, әрекетіне де сену қиын екенін білдіреді. Тура мағынасында «тобасы» — тынышталу, жөнге келу, сабасына түсу деген ұғымға жақын; ал «обасы» — кесірі мен залалы, өзіне де, өзгеге де әкелетін зардабы. Астарлы мағынасы: тәрбиесіздік пен ақылсыздық адамды талай қателікке ұрындырады, сондықтан ондай мінезді ерте байқап, сақ болған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
«Тентек» пен «ақымақ» — екі бөлек образ, бірақ екеуіне ортақ белгі бар: екеуі де ойсыз әрекет етіп, кейін өкініш тудырады. «Тобасы болмас» деген тіркес олардың тез бой жинап, сабыр табуы қиын екенін бейнелейді. «Обасы болмас» сөзі де сол мінездің түбі дау, кесір, қасіретке әкелетінін тұспалдайды. Яғни мақал адамды ақылмен, ұстамдылықпен өмір сүруге шақырады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал жауапсыз, жеңілтек, ойланбай шешім қабылдайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде тексермей жалған ақпарат таратып, кейін ұятқа қалса, «тентектің тобасы болмас» деп айтуға болады. Мұнда ойсыз қадамның соңы жақсылыққа апармайтыны ескертіледі.
Aqymaqtyń obasy bolmas.