Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
254.2K
Қаралым
164
Орташа
Сұрыптау:
Солақайға сорпа жоқ,
Соқыр итке боқ та жоқ.
Соқыр итке боқ та жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — солақай адам сорпаны оңай іше алмайды, ал соқыр итке тіпті боқтың да п...
Керең екі күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында естімейтін адам бір нәрсені толық аңғармай, оқиғаның шын мәнін түсінбей...
Екі желеу, бір сылтау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір істен жалтару үшін бір емес, бірнеше сылтау тауып, өзін ақтауға тырысатынын білд...
Ақырып хан болмайды,
Бақырып бай болмайды.
Бақырып бай болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның зор дауыспен, өктем мінезбен немесе айқаймен үлкен мәртебеге де, мол дәулетке де...
Адам баласы үрген мес секілді,
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының ішкі сырын, күш-қуаты мен сабырын сақтай білуін астарлап жеткізеді. Тура м...
Бай қасына көшіп бар да,
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның ықпалына түсетінін білдіреді. Байдың қасында жүрсең, байлы...
Сақ адам сандығын бекітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдын ала ойлап, сақтықпен әрекет етуге шақырады. Тура мағынада, сандығының ішінде...
Адам ойға тоймас,
Бөрі қойға тоймас.
Бөрі қойға тоймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ой-арманы мен қанағаты шексіз екенін білдіреді. Адам бір жетістікке жетсе де, көң...
Бір атары бар.
**Негізгі мағынасы** «Бір атары бар» деген мақал біреудің ішкі сырын, осал тұсын, айтқызбай қоятын кемшілігін меңзейді....
Мысық жоқта тышқан төбеге шығады.
**Негізгі мағынасы** Мысық жоқ болса, тышқан қауіптен именбей, еркінсіп кетеді деген тура мағына береді. Астарлы мағынас...
Ақылдының сөзінен енші алып қал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, көргені көп адамның айтқан сөзін бос жібермей, одан өзіңе пайда, өнеге, сабақ ал...
Қарағайда қырық бұтақ,
Біреуі ғана қамшыға сап.
Біреуі ғана қамшыға сап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарағайдың көп бұтағы болғанымен, соның ішіндегі бір ғана бұтақ қамшыны...
Қорқаққа қос көрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қорыққан адамға бір ғана нәрсе емес, екі есе көп қауіп бар сияқты болып...
Ит тұмсығы жерде жатпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің тұмсығы үнемі жерге жақын болады, яғни ол жерге қарап, иіс іздеп...
Көзі қарайған там сүзер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашулы, ызалы, көңілі қара түнек күйдегі адам оңай қателесетінін білдіреді. Тура мағынасын...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.