Ақылды мен ақымақ туралы — 36-бет 1532
Сұрыптау:
Тіл дәмдіні ұнатар,
Көз әрліні ұнатар.
Көз әрліні ұнатар.
Негізгі мағынасы Тіл дәмдіні ұнатады, көз әрліні, көрікті нәрсені ұнатады. Мақал адамның сезім мүшелерінің әрқайсысы…
Тілдінің тілінен сақтан,
Сөздінің сөзінен сақтан.
Көздінің көзінен сақтан.
Сөздінің сөзінен сақтан.
Көздінің көзінен сақтан.
Негізгі мағынасы Тілі өткір адамның тілінен, сөзуардың сөзінен, сұқ көзді адамның көзінен сақтан дейді. Мақал адамға…
Тілеп алған бөгелек,
Өзіңе де сол керек.
Өзіңе де сол керек.
Негізгі мағынасы Тілеп алған бөгелек, өзіңе де сол керек дейді: өз қалауыңмен тапқан бәлеңе ешкімді кінәлама, оның…
Тіл жүйрік емес, шын жүйрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тілдің өзі шапшаң ат сияқты жүйрік емес. Астарлы мағынасы — сөздің бәрі…
Тілі қышыған жерден тиді.
Негізгі мағынасы Тілі қышыған жерден тиді: біреуге тиісуге, сөз айтуға ынтыққан адамның өзіне де сол сөздің жауабы дәл…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Тіл тиексіз.
Негізгі мағынасы Тіл тиексіз — оны ұстап тұратын тірек, тоқтатар бөгет жоқ: адам ойына келгенді айта салады. Мақал…
Тіл - тіліп түсер наркескен,
Сөз - өткір жебе тау тескен.
Сөз - өткір жебе тау тескен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тіл мен сөздің құдіретін көрсетеді. Тіл дұрыс қолданылса, адамға пайда әкеледі, ал орынсыз…
Тісінің суын сорған.
Негізгі мағынасы «Тісінің суын сорған» деген тіркес біреудің бір нәрсеге қатты қызығып, ынтығып, аңсап тұрғанын…
Тістейтін жылқы тісін көрсетпейді.
Негізгі мағынасы Тістеуге бейім жылқы алдын ала ырсиып, ескерту жасамайды: жақындағаныңды күтіп тұрып, кенеттен қабады…
Тобылғы ұялғаннан қызыл болыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда табиғат құбылысын суреттегендей көрінеді, бірақ астарында адам мінезі мен…
Тозбас жасау болмас,
Бас білмес асау болмас.
Бас білмес асау болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жасалған бұйым, қанша берік көрінсе де, уақыт өте тозады; сондай-ақ басына…
Тоз болып иілгенше,
Шорт етіп сынған артық.
Шорт етіп сынған артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірдегі мінезі мен төзімін салыстырады. Тура мағынада: ұзақ уақыт иіліп, тозып…
Тозғындаған аққуды шалғындаған қаз алар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозған аққуды шалғында жүрген қаз басып озады, яғни әлсізден…
Тойған қарын ойға бөгет.
Негізгі мағынасы Тойған қарын ойға бөгет болады дейді. Мақал тоқ, жайлы өмірдің адамды ойланудан, ізденістен…
Тойсаң, тоқтының еті қи сасиды.
Негізгі мағынасы Әбден тойып алған адамға ең жас, ең нәзік тоқтының еті де қи иісі шыққандай көрінеді. Мақал тоқтықтың…
Тоқал ешкі лақпын деп ойлайды.
Негізгі мағынасы Тоқал ешкі лақпын деп ойлайды деген мақал өз орнын, жасын, күйін дұрыс бағаламайтын адамды меңзейді…
Тоқал ешкі мүйіз сұраймын деп
Құлақтан айырылыпты.
Құлақтан айырылыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өз қалпына разы болмай, орынсыз артық нәрсе қуса, барынан да айырылып қалатынын ескертеді…
Тоқтай біл, тауып айтқан мерген сөзге,
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді орнымен, мөлшермен айту керегін ескертеді. Адам кейде ақиқатты да шектен шығып, дөрекі…
Топ көрмеген,
Топта озбаған қорғаншақ.
Топта озбаған қорғаншақ.
Негізгі мағынасы Топқа, көп адам жиналған ортаға түспеген, сол топта ешқашан озып шықпаған адам қорғаншақ, яғни…
Тосылмайтын жүйрік,
Шошынбайтын жүрек болмайды.
Шошынбайтын жүрек болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ең жүйрік аттың өзі де тосылып, кібіртіктеп қалуы мүмкін, ал жүрек иесі…
Тотықұс бойын көріп зорланады,
Аяғын көріп қорланады.
Аяғын көріп қорланады.
Негізгі мағынасы Тотықұс өз бейнесіне тамсанып, өзін ерекше санап, кердеңдейді. Бірақ оның аяғын көргенде, яғни…
Төренің төлеңгіті,
Байдың жалшысы қодаң.
Байдың жалшысы қодаң.
Негізгі мағынасы Төренің қызметшісі мен байдың жалшысы қожайынының беделіне арқа сүйеп, қоқаңдап, елге менмендік…
Төрешілдің ертеңі таусылмайды,
Мылжыңның «ертеңгісі» таусылмайды.
Мылжыңның «ертеңгісі» таусылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзге берік болмай, істі кейінге қалдыра беретін адамды сынайды. Төрешілдікке, яғни орынсыз…
Төрт аяғы тең жорға,
Сүдігерге сүрінер.
Сүдігерге сүрінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай мінсіз, ширақ, мықты көрінгеннің өзі кейде кіші ғана кедергіден сүрінуі мүмкін…
Төс болғаныңда төзіп бақ,
Балға болғаныңда соғып бақ.
Балға болғаныңда соғып бақ.
Негізгі мағынасы Төс болғаныңда төзіп бақ, балға болғаныңда соғып бақ дейді. Мақал өмірдегі жағдайдың ауысып тұратынын…
Туа мүкіс қозғалмас.
Негізгі мағынасы Туғаннан біткен мүкіс, яғни кемістік, орнынан қозғалмайды — емдеумен де, жылдар өтуімен де кетпейді…
Тумағанның түбі шикі.
Негізгі мағынасы Тумағанның түбі шикі: өзіңнен тумаған, қаны бөтен адамның түбі шикі, яғни ол ақыр аяғында сенікі…
Тура отырып қыңыр ойлама.
Негізгі мағынасы Сырттай түзу, адал болып отырып, іштей қыңыр, жаман ойлама дейді. Мақал сыртқы көрініс пен ішкі…
Тура тілімді тыя алмаймын,
Туғаныма сыя алмаймын.
Туғаныма сыя алмаймын.
Негізгі мағынасы Тура тілімді тыя алмаймын, туғаныма сыя алмаймын — шындықты айтпай тұра алмайтын адамның мұңы. Мақал…
Түбі тесік қазанға
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылы жоқ, айтқанды ұқпайтын адамға қанша кеңес берсең де, пайдасы болмайтынын білдіреді…
Түбі түскен шелектей.
Негізгі мағынасы Түбі түскен шелектей деген мақал бір нәрсенің іші бос, пайдасы аз, берекесіз күйін бейнелейді. Тура…
Түйе ағаш басын кемірсе,
Ешкі таңданады.
Ешкі таңданады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өзіне тән емес нәрсеге қарап таңданатынын, бірақ кейде өзі де сондай оғаш іске барып…
Түйедей бой бергенше,
Түймедей ой бер.
Түймедей ой бер.
Негізгі мағынасы Түйедей зор бой бергенше, түймедей кішкене болса да ақыл бер дейді. Мақал адамның қадірі денесінің…
Түйеден зор - піл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйеден де ірі, күштірек аң бар, ол — піл. Астарлы мағынасы — кез келген…
Түйе дырдай, ізі қылдай.
Негізгі мағынасы Түйе — ірі, зор мал. Ал оның ізі жерге жұқа ғана түседі. Мақалдың тура мағынасы осыны білдіреді…
Түйе жаман, тоқтамайды,
Өзімнің арбам жақсы, оттамайды.
Өзімнің арбам жақсы, оттамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе жаман болса, арба ілгері жүрмей, жолда көп бөгеледі; ал өз арбасын…
Түйе қараған мылжың,
Қатыны өлген мылжың.
Қатыны өлген мылжың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп сөйлеп, бос сөзге салынатын адамды әжуалайды. Тура мағынасында түйеге қарайтын адам да…
Түйені жардан құлатқан - бір үзім шөп.
Негізгі мағынасы Түйені жардан құлатқан – бір үзім шөп деген мақал азғантай нәрсенің де үлкен апатқа себеп болатынын…
Түйені жел шайқаса,
Ешкіні көктен ізде.
Ешкіні көктен ізде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырт көзге мүмкін емес, орынсыз әрекетті әжуалайды. Түйені жел шайқамайды, өйткені ол ірі…
Түйені ит жетелейді,
Сондықтан түйе қасқырды ит екен дейді.
Сондықтан түйе қасқырды ит екен дейді.
Негізгі мағынасы Мақал үйреншікті жағдайдың адамның сақтығын әлсіретіп, қауіпті тануға кедергі болатынын айтады. Түйені…