Ақша, байлық туралы 408
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
408
Мақал-мәтел
133.2K
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Ағайын - ащы, мал - тұщы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға кейде туыстың сөзі ауыр тиіп, ал мал-мүлік, дүние қызығы жағымды көрінетінін айтады…
Берместің асы піспес,
Қазаны оттан түспес.
Қазаны оттан түспес.
Негізгі мағынасы Берместің асы піспес, қазаны оттан түспес деген мақал сараң, қолы ашық емес адамның ырысы да, берекесі…
Байлық мұрат емес,
Кедейлік ұят емес.
Кедейлік ұят емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам үшін ең басты өлшем байлық та, кедейлік те емес екенін айтады. Бай болып кету — өмірдің…
Малды жақсы баққаның,
Өзіңе абырой тапқаның.
Малды жаман баққаның,
Келген бақты қаққаның.
Өзіңе абырой тапқаның.
Малды жаман баққаның,
Келген бақты қаққаның.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малды дұрыс күтіп-бағу адамның өз абыройын өсіретінін айтады. Малға ұқыппен қараған жан…
Байдан пайда құтылмас.
Негізгі мағынасы «Байдан пайда құтылмас» деген мақал бай адамның байлығы мен дәулеті өзінен алшақтап кетпейтінін, яғни…
Күнде бір мақал
«Ақша, байлық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Байлықтан артық достық бар,
Достықтан артық байлық жоқ.
Достықтан артық байлық жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — байлық пен достықты салыстыру. Астарлы мағынасы — дүние-мүлік қанша мол…
Маған жоқ майлы омыртқа,
Көзден ұшты-ау томыртқа.
Көзден ұшты-ау томыртқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашкөздік пен қанағатсыздықты әжуа етеді. Тура мағынада: майлы омыртқа жоқ болған соң, көз…
Есепшінің есебі кісесінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: есепші адам өз есебін, алған-бергенін, кіріс-шығынын өз қалтасында, яғни…
Алтынды адал қол да,
арам қол да ұстайды.
арам қол да ұстайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынды адал адам да, арам адам да ұстай алады. Астарлы мағынасы — байлық…
Байдың малы ардақты,
Жарлының жаны ардақты.
Жарлының жаны ардақты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен жарлының тіршілігін салыстырады. Бай үшін ең қымбат нәрсе — малы, өйткені оның…
Саудагерде иман жоқ, арын сатады,
Өтірікшіде иман жоқ, жанын сатады.
Өтірікшіде иман жоқ, жанын сатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам иманы мен ар-ұяты жоқ болса, оның өз пайдасы үшін кез келген нәрседен тайынатынын…
Қолы ашықтың жолы ашық.
Негізгі мағынасы Қолы ашықтың жолы ашық деген мақалдың тура мағынасы — қолы ашық, яғни сараң емес, бергені мен…
Үзіп жеген үнем болмайды.
Негізгі мағынасы «Үзіп жеген үнем болмайды» деген мақал асығып-үсігіп, ұсақтап, ретсіз пайдалану ақырында пайда…
Арқан үзіледі, борыш үзілмейді.
Негізгі мағынасы Арқан көзге мықты көрінгенімен, уақыт өте тозып, үзіледі. Ал борыш — адам мойнындағы жауап, парыз…
Жоқтық ұят емес,
Тоқтық мұрат емес.
Тоқтық мұрат емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі байлық пен кедейліктің өлшемін көрсетеді. Тура мағынасында, жоқшылық…
Жаңа байдан қарыз алма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаңа байып, әлі ырысы мен берекесін толық орнықтырмаған адамнан қарыз алудың қауіпті екенін…
Жаңадан байыған жақынын танымас.
Негізгі мағынасы Жаңадан байып, дәулетке қолы жеткен адам кейде бұрынғы туысын, жақынын, бірге өскен жора-жолдасын…
Күбі де май, күбінің түбі де май.
Негізгі мағынасы Күбі – қымыз, айран не май пісетін ыдыс. «Күбі де май, күбінің түбі де май» деген мақалдың тура…
Мал - байдікі , жан - Құдайдікі .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-мүлік, байлық адамға тиесілі болғанмен, адамның өмірі өз қолында…
Жан жұтамай мал жұтамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тірі, аман жүрсе, мал-мүлкі де біржола құрып кетпейді. Астарлы…
Аты бардың тынысы бар,
Асы бардың ырысы бар.
Асы бардың ырысы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аты, малы бар адамның тынысы кең, өмірі жеңіл деген ойды білдіреді. Асты…
Жеті кедей жиналғанмен,
Ортасынан бір бай шықпас.
Ортасынан бір бай шықпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жеті кедей адам жиналса да, олардың ортасынан бай адам пайда болмайды…
Қу бастан қуырдақтық ет алған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің бойынан, қалтасынан не қолындағысынан ештеңе таппай қалуды білдіреді. Тура…
Жасауы бар қыздың күйеуі жуас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жасауымен, яғни қалыңмалдан бөлек үйге алып баратын дүние-мүлкімен барған…
Алтын алсаң, санап ал.
Негізгі мағынасы «Алтын алсаң, санап ал» деген мақал әр істі ұқыппен, есеппен істеу керегін білдіреді. Тура…
Қызды жеңге,
Жеңгені теңге бұзады.
Жеңгені теңге бұзады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мағынасы өте терең. Мұнда қыз баланың да, жеңгенің…
Арзан болса,
Алушыдан ынсап кетеді.
Қымбат болса,
Сатушыдан ынсап кетеді.
Алушыдан ынсап кетеді.
Қымбат болса,
Сатушыдан ынсап кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал саудадағы әділдік пен ынсаптың сақталуын айтады. Тауар тым арзан болса, алушы «бұдан да…
Өзіңде асың болса,
Біреуде қасың бар ма?
Біреуде қасың бар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамда өз ырысы, несібесі, тіршілігі бар болса, оны әлдекімнің қас-қабағына, сыртқы көмегіне…
Ақшада көз жоқ.
Негізгі мағынасы «Ақшада көз жоқ» деген мақал ақшаның өзінде ар-ұят, мейірім, талғам болмайтынын білдіреді. Яғни ақша…
Кедейге ақ қалта да бір,
Көк қалта да бір.
Көк қалта да бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамның қалтасы ақ па, көк пе — бәрібір, өйткені оның ішінде ақша…
Аларманға алтау аз,
Берерменге бесеу көп.
Берерменге бесеу көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алушы адамға алты да аз көрінеді, ал беруші адамға бесеу де көп болып…
Теңгелі жерде теңдік жоқ.
Негізгі мағынасы Теңгелі жерде теңдік жоқ деген сөздің тура мағынасы — ақша бар жерде әділдік әлсірейді, байлық…
Қас сараң өз тамағын өзінен тығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте сараң адам өзіне де қимайтын, тіпті өз несібесін өзі тығып ұстайтын мінезді әшкерелейді…
Түйе үстінен сирақ үйтеді.
Негізгі мағынасы Түйе үстінен сирақ үйтеді деген мақал біреудің қолындағы үлкен мүмкіндік пен мол игілікті қанағат…
Сақтағаныңды жесең, сағынғаның келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жинап, сақтап қойған дүниеңді орнымен жұмсасаң, сол еңбегіңнің, қорыңның…
Арам, арам түбі - реніш,
Адал, адал түбі - кеніш.
Адал, адал түбі - кеніш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арам жолмен келген істің соңында реніш, өкініш, көңіл толмаушылық қалады…
Еңбектің көзін тапсаң,
Байлықтың өзін табарсың.
Байлықтың өзін табарсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: еңбектің дұрыс жолын, әдісін тапқан адам нәпақаға да, молшылыққа да…
Бай мақтанса - бір жұттық,
Батыр мақтанса - бір оқтық.
Батыр мақтанса - бір оқтық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шамадан тыс мақтануы қауіпке ұрындыратынын ескертеді. Бай байлығына масаттанса, бір…
Қайырсыз пайдадан қайырлы залал артық.
Негізгі мағынасы Қайырсыз пайдадан қайырлы залал артық деген сөздің тура мағынасы — пайда көрінгенімен, оның игілігі…
Байлың түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Қазына түбі - ақыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлықтың да, қазынаның да шын қадірі ақыл мен қанағатта екенін айтады. Тура мағынада…
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін…
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
Негізгі мағынасы Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің шын…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
Негізгі мағынасы Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі…
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп еткен…
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.