Бай байға құяды,
Сай сайға құяды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — су төмен қарай ағып, сай-салаға жиналады. Астарлы мағынасы — дүние мен ырыс өзіне ұқсас ортаға, өз деңгейіндегі адамға, қабілеті мен жағдайы үйлескен жерге барады. Бай адам көбіне байға, дәулетті ортаға жақындайды; кедей мен қарапайым жан өзімен деңгейлес жандармен араласады. Яғни өмірде адамды да, қаржыны да, ықыласты да тартатын орта мен сәйкестік бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бай» — тек мал-мүлік иесі емес, жалпы молшылық, мүмкіндік, ықпал деген ұғымды білдіреді. «Сай» — төменге қарай су жиналатын орын, яғни тартым күшін, жинақталу заңдылығын көрсететін образ. Су қайда ыңғай болса, сол жаққа құяды; сол сияқты адам да өзіне жақын ортаға тартылады. Бұл теңеу өмірдегі әлеуметтік араласу мен табыстың белгілі бір заңдылықпен қалыптасатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың табысы, ортасы, мүмкіндігі көбіне бір-біріне ұқсас болатынын ескерту үшін айтылады. Мысалы, ірі кәсіпкер көбіне өз саласындағы табысты адамдармен серіктес болады, ал жаңа бастаған адамға сол деңгейдегі орта көбірек жақын келеді. Мақал адамға ортасын дұрыс таңдауды, өсуді қалайтын болса, білімді әрі белсенді ортаға ұмтылуды меңзейді.
Saı saıǵa quıady.