Бай тамырлас, би құлақтас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бай мен бидің бір-біріне сүйеніш, тірек болатынын аңғартады. Тура мағынасында «бай» — дәулетті адам, «би» — ел ішіндегі сөз ұстар, дауды шешер төрелігі бар адам. Астарлы мағынасы: қоғамда әркімнің өз орны бар, бірақ ықпалы күшті адамдар көбіне өзара жақын, мүдделес келеді. Байдың малы мен дәулеті болса, бидің сөзі мен беделі бар; екеуі қосылса, ел ісіне әсері артады.
Образдар мен теңеулер
«Тамырлас» сөзі — түбі бір, арасы жақын, мүддесі ортақ дегенді білдіреді. «Құлақтас» — сырлас, ақылдас, бір-бірінің сөзін тыңдайтын адам деген ұғым. Бұл жерде тамыр — тек туыстық емес, ішкі байланыс пен ықпалдың белгісі. Құлақ — есту, тыңдау, келісу нышаны. Яғни мақал байлық пен билік бір-біріне жақын жүріп, өзара тіл табысатынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде беделі бар адамдар мен қаржысы бар адамдардың жиі бірігіп, ортақ шешім қабылдайтынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, үлкен жобада ақша салатын инвестор мен шешім шығаратын басшы көп жағдайда бір-біріне сүйенеді. Мақал мұндай байланыстардың күші де, ықпалы да жоғары болатынын еске салады.