Байлың түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал байлықтың да, қазынаның да шын қадірі ақыл мен қанағатта екенін айтады. Тура мағынада қарасақ, мал-мүлік, дүние жиналғанымен, оны дұрыс ұстай алмасаң, пайдасы аз. Астарлы мағынасы — адамды бай ететін тек ақша емес, ойлы шешім, сабыр, үнем, есеп және дұрыс мінез. Ақыл болса, бар байлық орнымен жұмсалып, берекеге айналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «байлық» — тек мал не ақша емес, жалпы дәулет пен мүмкіндік. «Қазына» — сырт көзге көрінетін дүние ғана емес, адамның ішкі байлығы, парасаты. «Түбі» деген сөз нәрсенің ең соңғы нәтижесін білдіреді. Яғни мақал байлықтың түпкі жемісі бақылға, ал қазынаның түпкі өзегі ақылға тірелетінін меңзейді. Бақыл — қанағатшыл, есеппен тіршілік ететін адам мінезі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл нақыл қаржыға, кәсіпке, тіпті уақытты басқаруға да қатысты. Ақшаны көп табу жеткіліксіз, оны сауатты жұмсай білу керек. Мысалы, табысын ретсіз шашпай, жинақ жасап, қажетке ғана жұмсайтын адам кейін қиындыққа азырақ ұрынады. Сондықтан мақал адамды байлықтан бұрын ақылға сүйенуге үндейді.
Qazyna túbi - aqyl.