Бай болып көргеніміз жоқ,
Кедей болып өлгеніміз жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақтың өмірінде байлық та, кедейлік те тұрақты өлшем емес, адам басынан әртүрлі күй кешеді. Астарлы мағынасы — халықтың көңілі тоқ, намысы биік, несібесіне қанағат еткенін білдіреді. Яғни адам байлыққа мастанбауы, жоқшылықтан жасымай, арын сақтауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бай болып көргеніміз жоқ» деген тіркес мол дәулеттің өзіндік қызығына кенелмесек те, соған тәуелді болмағанымызды аңғартады. «Кедей болып өлгеніміз жоқ» деуі — тұрмыс тарлығын көрсе де, елдің еңсесі түспей, күнін көріп, абыройын жоғалтпағанын білдіреді. Байлық пен кедейлік — өмірдің екі шеті, ал мақал сол екеуінің де адам қадірін анықтай алмайтынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал қарапайым өмір сүріп, артық сән-салтанат қумайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір отбасы қымбат көлік мінбесе де, еңбегімен адал күн көріп, баласын оқытып, берекелі өмір сүріп жатса, осы мақал орынды айтылады. Ол қанағатты, төзімді және өмірге байсалды қарауды үйретеді.
Kedeı bolyp ólgenimiz joq.