Ақша, байлық туралы 408
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
408
Мақал-мәтел
133.2K
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Байлың түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Қазына түбі - ақыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлықтың да, қазынаның да шын қадірі ақыл мен қанағатта екенін айтады. Тура мағынада…
Бай атқа мінсе,
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі теңсіздікті, бай мен жарлыға деген екі түрлі көзқарасты әшкерелейді. Бай адам…
Қыдыр дарымаған адам
есек базарында делдал да бола алмайды.
есек базарында делдал да бола алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу, өйткені ол астарлы сөзге құрылған. Мағынасы: адамға Қыдыр…
Сараң - малдың құлы.
Негізгі мағынасы «Сараң - малдың құлы» деген мақалдың тура мағынасы: сараң адам мал-мүлкін өзіне қызмет еткізудің…
Басы аманның малы түгел.
Негізгі мағынасы «Басы аманның малы түгел» деген мақалдың тура мағынасы — адам тірі, аман болса, оның малы да, дүниесі…
Күнде бір мақал
«Ақша, байлық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ақыл болса, бақыр табылар.
Негізгі мағынасы Ақыл болса, адамның жолы да, ісі де оңға басады деген ой жатыр. Мұндағы «бақыр» — тура мағынасында мыс…
Мал мен бас - егіз.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы бойынша, мал мен бастың қатар жүруі айтылады: мал – күнкөрістің, тіршіліктің…
Жақсы - арына құл,
Жаман - малына құл.
Жаман - малына құл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адам өз арына, яғни ұятына, намысына, адамдық қалпына бағынып өмір…
Абзал арын ойлайды,
Надан дүниеге тоймайды.
Надан дүниеге тоймайды.
Негізгі мағынасы Абзал адам ең алдымен арын, намысын, адамдық қадірін ойлайды. Ол үшін абырой — дүниеден қымбат. Ал…
Баймен құда болсаң, шіренер,
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай адаммен құдандалы болсаң, оның дәулеті мен мансабына сүйеніп, өзің де шіреніп, паңдануға…
Жарлымен құда болғанша,
Баймен барымталас бол.
Баймен барымталас бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адаммен құдандалы болғаннан гөрі, бай адаммен тартысқа, қақтығысқа…
Барында батып іш, жоғында сатып іш.
Негізгі мағынасы Бар кезде барды қадірлеп, жоқ кезде қолда барды ұқыпты пайдалану керек деген ой айтылады. Мақалдың…
Ағайын ащы, мал тұщы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ағайын-туыс кейде ащы сөз айтып, шындықты бетке басуы мүмкін, ал мал…
Тоқшылықта жеген тоқпан жілік,
Ашаршылықта көзіңнен бұл-бұл ұшар.
Ашаршылықта көзіңнен бұл-бұл ұшар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің екі түрлі кезеңін салыстырады: тоқшылық пен ашаршылық. Тура мағынасында, тоқ кезінде…
Бай тойғанынан кекіреді,
Кедей аштықтан секіреді.
Кедей аштықтан секіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен кедейдің тұрмыс айырмасын әжуа, мысқыл арқылы көрсетеді. Бай адам тоқ, дәулетті…
Еңбегің - дәулетің.
Негізгі мағынасы Еңбек еткен адам қор болмайды, қайта сол еңбегінің жемісін көріп, тұрмысын түзеп, береке табады…
Үт келді - жұт келді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйге ырыс, береке, дүние кірген сәтте оның артынан шығын, тапшылық, қыспақ…
Дүниеқор - дүниенің құлы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниеге, байлыққа тым әуес адам сол байлықтың соңынан құлдай жүгіріп…
Берсе - қолынан, бермесе - жолынан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу бір нәрсе берсе, оны қолынан алған дұрыс, ал бермесе, жолдан күтіп…
Алтынды ала білген бөле де біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынды қолына алған адам оны қалай ұстауды, қалай бағалауды білуі керек…
Дәулетіне сәулеті сай,
Сәулетіне дәулеті сай.
Сәулетіне дәулеті сай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен елдің ішкі байлығы мен сыртқы көрінісі жарасса, өмірі де, тіршілігі де үйлесімді…
Еңбексіз тапқан мал есепсіз кетер.
Негізгі мағынасы Еңбексіз келген дүние тұрақтамайды, оңай табылған малдың қадірі де аз болады. Адам маңдай терімен…
Базар - ақшалыға базар,
Ақшасызға назар.
Ақшасызға назар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — базарға барған адамның қолында ақша болса, ол қалағанын сатып алып, сауда…
Қызыл дүние - көздің құрты.
Негізгі мағынасы «Қызыл дүние - көздің құрты» деген мақалдың тура мағынасы — көзге көркем, жарқыраған, қызық дүниелер…
Шашу оңай, жинау қиын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені быт-шыт қылып шашып жіберу оп-оңай, ал оны қайта жинап, ретке…
Бай малына мәз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адам өз малына, дәулетіне сүйсінеді, соған масаттанады деген сөз…
Төрт тұрманы түгел бай,
Тырнақтай тарту алады.
Тырнақтай тарту алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: төрт құралы, малы не дәулеті түгел бай адам кішкентай ғана тарту жасай…
Бай бауырын танымас,
Сауда досқа қарамас.
Сауда досқа қарамас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлық пен пайда адамды туыстықтан да, достықтан да алыстатып жіберуі мүмкін екенін…
Құданың тайын алғың келсе,
Құлынды биесін сұра.
Құлынды биесін сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің шын бағасын, болашақтағы пайдасын ойла дегенді білдіреді. Тура мағынасында…
Малға жарлылық - жарлылық,
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: малың аз болса, тұрмысың тар болуы мүмкін, бірақ ақылдың аздығы одан да…
Пайдасы жоқ байдан без,
Панасы жоқ сайдан без.
Панасы жоқ сайдан без.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сыртқы көрінісіне не атына сеніп, шын мәнінде пайдасы да, қорғаны да жоқ нәрсеге…
Жемес жерде ет бар,
Ішпес жерде су бар.
Ішпес жерде су бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кей жерде сырттай қарағанда ас-тағам жоқ сияқты көрінгенмен, шын мәнінде…
Қазы мен қарта жедім, аузымда жоқ,
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал дүниедегі өткінші қызық пен жалған сән-салтанаттың баянсыз екенін аңғартады. Адам бір кезде…
Бәсеке, байлық кімде жоқ,
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірде байлық та, мүмкіндік те, жарыс пен бәсеке де бір орында тұрмайтынын білдіреді. Бір…
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал…
Мал барда шығын бар.
Негізгі мағынасы «Мал барда шығын бар» деген мақалдың тура мағынасы — малың көп болса, оны бағу, азықтандыру, емдеу…
Бір теңге бие болмайды,
Екі теңге түйе болмайды.
Екі теңге түйе болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аз қаражатпен үлкен іс бітпейтінін, аздың өзі бірден мол пайдаға айналмайтынын білдіреді…
Дүние жинап не етерсің,
Бір күн тастап кетерсің.
Бір күн тастап кетерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға дүниеге тым құнығып, байлықты өмірдің түпкі мақсаты етпеуді ескертеді. Адам қанша…
Артын қысқан бай болар.
Негізгі мағынасы Артын қысқан бай болар деген мақал сырттай тарылып, қысыла жүрсе де, үнемшіл, есеппен өмір сүрген…
Кедейге өлең айтқан да шығын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жағдайы төмен, тұрмысы нашар адамға тіпті өлең айтып, көңіл көтеру де бос…
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін…
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
Негізгі мағынасы Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің шын…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
Негізгі мағынасы Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі…
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп еткен…
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.