Ақша, байлық туралы 408
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
408
Мақал-мәтел
133.2K
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Кедейге өлең айтқан да шығын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жағдайы төмен, тұрмысы нашар адамға тіпті өлең айтып, көңіл көтеру де бос…
Ас барында дос жоқ,
Ат барында той жоқ.
Ат барында той жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырт көзге қарапайым көрінгенмен, астарында өмір шындығы жатыр. Адамның қолында ас-дәулет…
Дос көтерер көңілді,
Мал көтерер өлімді.
Мал көтерер өлімді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның басына іс түскенде, шынайы дос көңілге демеу болатынын білдіреді. Қуанышта ғана…
Тары болса, тауық табылады.
Негізгі мағынасы Тары болса, тауық табылады деген мақалдың тура мағынасы — тарысы бар үйге тауық келеді, яғни құсқа жем…
Ақша болса, алақанда сорпа қайнатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қолда ақша болса, адам кез келген істі оңай істеп, тіпті жоқтан бар…
Күнде бір мақал
«Ақша, байлық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ұрыға мал көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұрыға қолына түскен малдың көбі де аз көрінеді, өйткені ол адал еңбектің…
Шөмелені шөбім, несиені малым бар деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз сенімге, есепсіз мақтанға және болашаққа тым арқа сүйеуге сақтандырады…
Жегені - кебек, кигені - жібек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі тұрмысының арасында үлкен алшақтық бар екенін білдіреді…
Боғын боталы түйе қылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйенің «боғынан», яғни қорадағы қалдығынан боталы түйе шығару мүмкін…
Түйені түгімен,
Нарды жүгімен жейді.
Нарды жүгімен жейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені де, нарды да толық күйінде, түгімен не жүгiмен жеу мүмкін емес…
Базар - бай, алушы - кедей.
Негізгі мағынасы Базарда тауар көп, таңдау мол болғандықтан ол «бай» деп бейнеленеді. Ал алушы, яғни сатып алушы, сол…
Жаманға олжа түссе,
Бөлісе алмай қор болады.
Бөлісе алмай қор болады.
Негізгі мағынасы Жаман, яғни пейілі тар, адамгершілігі төмен адамға күтпеген табыс не олжа түссе, оны дұрыс пайдалана…
Пәлен жерде бақыр бар,
Барсақ, тап-тақыр.
Барсақ, тап-тақыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қызық көрінген, алыс жерде мол олжа, жеңіл пайда бар деген сөзге сенбеуге үйретеді…
Барымта алған мал емес,
Қуып алған құн емес.
Қуып алған құн емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің малын тартып алу, күшпен иемдену — шынайы пайда емес, адал еңбекпен келген дүние…
Малы бардың назы бар.
Негізгі мағынасы «Малы бардың назы бар» деген мақалдың тура мағынасы — малы, дәулеті бар адамның өз қалауы, еркелігі…
Байға жалтақ, батырға қошемет көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бай адамға жұрттың көзі түсіп, оған жағуға, сөзін өткізуге тырысатындар…
Кісі бергені кісіге ырыс болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің берген дүниесі екінші адамға мәңгілік ырыс, тұрақты құт бола…
Жортуыл түбі еш,
Сауда түбі - борыш.
Сауда түбі - борыш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жортуылдың, яғни жөнсіз шапқыншылықтың, басқыншылықтың соңы пайда емес…
Жақсыға мал бітсе,
Ағайынға қарасады.
Жаманға мал бітсе,
Көрінгенмен итше таласады.
Ағайынға қарасады.
Жаманға мал бітсе,
Көрінгенмен итше таласады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлық адамның мінезін айқындайтынын айтады. Жақсы, парасатты адам мал-мүлікті көбейтсе, оны…
Ұнды пәтір құртады.
Негізгі мағынасы «Ұнды пәтір құртады» деген мақалдың тура мағынасы — ұннан жасалған пәтірдің көп желініп, тез…
Малы көптің қайғысы көп.
Негізгі мағынасы «Малы көптің қайғысы көп» деген мақалдың тура мағынасы — малы көп адам шаруасын көбірек ойлап, көбірек…
Несиеге дуана да бата бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің қарызға берген нәрсесіне ешкім разылық білдірмейтінін, несие алған адамға көбіне…
Зекетсіздің малы сүндетсізге бұйырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: зекетін бермеген, яғни мал-мүлкінен шариғат бойынша тиісті үлесті бөлмеген…
<<Ал>> десең қуанады, «бер» десең күйінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезіндегі сараңдық пен пейілсіздікті әжуалайды. Біреу «ал» десе, яғни өз пайдасына…
Түйе қонаққа сойылмайды.
Негізгі мағынасы Түйе қонақ келген сайын сойылатын мал емес. Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе өте қымбат, бағалы…
Желіні сау қосаққа жүрмейді,
Құр табаққа бата жүрмейді.
Құр табаққа бата жүрмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — желіні сау, яғни сүтті малдың желіні бос күйінде емес, қосақта тұрған…
Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға байлыққа, дәулетке немесе мал-мүлікке ғана арқа сүйеме, ең басты тірегің — ар-ұятың…
Ас та бір несібе.
Негізгі мағынасы «Ас та бір несібе» деген мақалдың тура мағынасы — адамның ішіп-жейтін тағамының өзі де несібе, яғни…
Зекетсіздің малы арам,
Тілсіздің дауы арам.
Тілсіздің дауы арам.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — зекет бермеген малдың берекесі жоқ, ал тілін таппай, сөзге тоқтамайтын…
Сараң үйге кісің түспесін,
Парақорға ісің түспесін.
Парақорға ісің түспесін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сараңдық пен парақорлық сияқты жаман мінездерінен сақ болуды ескертеді. Тура…
Малы бардың амалы бар.
Негізгі мағынасы «Малы бардың амалы бар» деген мақалдың тура мағынасы — малы, дәулеті бар адамның қолында тіршілікке…
Екі бас, екі басқа малта да ас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әр адамға өз несібесі, өз ырысы бар, біреудің үлесі екіншісіне дәл келе…
Пейілі кедей байдан сақтан.
Негізгі мағынасы «Пейілі кедей байдан сақтан» деген мақал сырттай бай көрінген адамның мінезі тар, ниеті жаман болса…
Өзі қара болса да,
Бақ, дәулеті сай болса,
Жер жарады қаңқылы.
Бақ, дәулеті сай болса,
Жер жарады қаңқылы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы келбетіне емес, ішкі жағдайы мен ырыс-несібесіне қарай бағаланатынын…
Байлыққа жомарттық жарасады.
Негізгі мағынасы Байлық адамның қолына қонған кезде, оны ұстап тұратын ең көркем мінез — жомарттық. Мақал тура…
Бай тоқ болмас,
Батыр аш болмас.
Батыр аш болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бай адамның қолында мал-мүлік көп болса да, ол ешқашан толық тоқ…
Бай кісі балпаң,
Жарлы кісі жалтаң.
Жарлы кісі жалтаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен жарлы адамның тұрмыс айырмасын бейнелейді. Бай кісі сенімді, орнықты, еркін…
Біреудің тауығын жесең, қаз байла,
Біреудің малын жесең, қыз байла.
Біреудің малын жесең, қыз байла.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің ақысын жеме, алғаныңды өте, қарыздың өтеуін әділ бер дегенді білдіреді. Тура…
Ескі байдан жұрт қалмас,
Жаңа байдан шөп қалмас.
Жаңа байдан шөп қалмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал байлықтың өзі емес, оны ұстай білу мен жұмсай білудің маңызды екенін меңзейді. Тура…
Менмен бай Құдайға да ауыз салады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал менмен, тәкаппар, өзін тым жоғары санайтын бай адам туралы айтады. Тура мағынасында, байлығы…
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін…
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
Негізгі мағынасы Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің шын…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
Негізгі мағынасы Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі…
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп еткен…
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.