Байлық - ұрылықтың жемісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Байлық - ұрылықтың жемісі» деген мақал байлықтың бәрі бірдей адал еңбекпен жинала бермейтінін ескертеді. Тура мағынасында ұрлықтан келген мал-мүлік, дүние адамның қолында көбейгенімен, оның түбі таза емес деген ой айтылады. Астарлы мағынасында бұл сөз адал жолмен таппаған дәулет берекесіз болады, біреудің ақысына құрылған байлықтың ғұмыры қысқа дегенді білдіреді. Халық мұнда адамды арам табыстан сақтандырып, адал еңбекке шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «байлық» — тек ақша не мал емес, жалпы дүние-мүлік пен молшылықтың белгісі. «Ұрылық» сөзі — қиянат, арам жол, өзгенің еңбегіне қол сұғу деген ұғымды береді. Ал «жемісі» деген бейне бір нәрсенің нәтижесі, соңғы салдары екенін көрсетеді. Яғни мақал ұрлықты ағаштың жемісіне теңеп, оның сырттай тәтті көрінгенімен, түбі ащы болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал парақорлықпен, алаяқтықпен немесе біреудің еңбегін иемдену арқылы баюды сынауға қолданылады. Мысалы, қызметкер компания қаржысын жымқырып байыса, ол байлық ұзаққа бармайтыны осы мақалмен түсіндіріледі.