Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Біз де қатын болармыз,
Қапқа тары салармыз.
Қапқа тары салармыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әзіл аралас астарлы сөз. Тура мағынасында «біз де әйел болармыз, қапқа тары салармыз» дег...
Сыйлассаң - сыйлы боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өзі өзгеге қандай қарым-қатынас жасаса, соған сай жауап алатынын үйретеді. Егер с...
Бас ауырса, жан қорқар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына іс түссе, ең алдымен сол қиындықтың ауырлығын жан-тәнімен сезінетінін білд...
Есепсіздің есесі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Есепсіз, яғни ойланбай, мөлшер мен тәртіпті сақтамай істеген адамның ақыры шығынға ұшырайтынын білд...
Қашайын деп тұрған қоянға «тәйт» десе не жорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қашуға оқталып тұрған қоянға «тәйт» деп айқайлаудың еш әсері жоқ. Астар...
Жақсы бала ойшыл,
Жаман бала тойшыл.
Жаман бала тойшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы баланың ойлы, байыпты, ісіне жауапкершілікпен қарайтынын білдіреді. Ол әр қадамын а...
Құйрығы - шаян, беті - адам,
Байқамай сенбе сұмпайыға.
Байқамай сенбе сұмпайыға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай адамға ұқсап, іші жаман, ниеті бұзық адамға сене берме деген ескерту айтады. Тур...
Күн жаумаса жер жетім,
Кемпірі өлген шал жетім.
Кемпірі өлген шал жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге жаңбыр жаумаса, топырақ қурап, тіршілік нәрсіз қалады; ал кемпірі...
Күң- күншіл.
**Негізгі мағынасы** «Күң- күншіл» мақалы адамның ішкі мінезін әшкерелейді: өз орнын, берілген жұмысын не тағдырын қабы...
Амалсыз істеген жақсылық алғысқа татымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істеген ісі өз еркімен, ықыласпен жасалса ғана шынайы құнды болатынын білдіреді....
Салақ қатынның үйінен
Сабақты ине табылмас.
Сабақты ине табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі ұқыпсыздық пен салақтықты сынайды. Тура мағынасында, үйі ретсіз, шашыраңқы ад...
Төбелеске бергісіз араша бар,
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын сәтте ара түсіп, дауды тоқтататын сабырлы, ақылды сөздің кейде күштен де үстем болат...
Шеберден - олжа, шешеннен - сауға.
**Негізгі мағынасы** Шебер адам өз ісінің арқасында пайда табады, ал шешен адам орнымен сөйлеп, сөздің күшімен кісінің к...
Кедейге қарыз бер де, амандығын тіле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жағдайы төмен адамға қарыз берсең де, оған өкпелемей, амандығын, бүтін...
Жақсының қасиеті - жарастыру,
Жаманның қасиеті - таластыру.
Жаманның қасиеті - таластыру.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның мінезін салыстырады. Жақсы кісі елді, ағайынды, досты бір-бі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.