Өткеннің үлгілі сөзін жатта,
Көңіліңе ой салады әр уақытта.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өткен ұрпақтың айтқан өнегелі, тәжірибелі сөздерін ұмытпай, жадыңда сақта деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — бұрынғыдан қалған жақсы сөзді жаттау. Астарлы мағынасында — үлкендердің ақылы, халықтың даналығы адамға жол көрсетеді, сананы тәрбиелейді, дұрыс ойлауға үйретеді. Үлгілі сөзді көңілге түйген адам кез келген жағдайда соны өлшем етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өткеннің үлгілі сөзі» — тек сөз емес, ғасырлар бойы сүзгіден өткен өмір тәжірибесі. «Жатта» деуі — оны құр жаттап қою емес, жүрекке сіңіру, әрекетте қолдану дегенді аңғартады. «Көңіліңе ой салады» тіркесі халық сөзінің адамды ойландыру, толғандыру, өз-өзіне есеп беруге шақыру қабілетін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас ұрпаққа кітап оқы, ата-әжеңнің, ұстаздарыңның ақылын тыңда, жақсы сөзді есте сақта деген мағынада қолданылады. Мысалы, бір жас маман қиын шешім алдында әкесінің: «Асықпаған арбамен қоян алады» деген сөзін есіне алып, сабырмен дұрыс жолды таңдайды.
Kóńilińe oı salady ár ýaqytta.