«Өткеннің үлгілі сөзін жатта, Көңіліңе ой салады әр уақытта.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өткен ұрпақтың айтқан өнегелі, тәжірибелі сөздерін ұмытпай, жадыңда сақта деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — бұрынғыдан қалған жақсы сөзді жаттау. Астарлы мағынасында — үлкендердің ақылы, халықтың даналығы адамға жол көрсетеді, сананы тәрбиелейді, дұрыс ойлауға үйретеді. Үлгілі сөзді көңілге түйген адам кез келген жағдайда соны өлшем етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өткеннің үлгілі сөзі» — тек сөз емес, ғасырлар бойы сүзгіден өткен өмір тәжірибесі. «Жатта» деуі — оны құр жаттап қою емес, жүрекке сіңіру, әрекетте қолдану дегенді аңғартады. «Көңіліңе ой салады» тіркесі халық сөзінің адамды ойландыру, толғандыру, өз-өзіне есеп беруге шақыру қабілетін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас ұрпаққа кітап оқы, ата-әжеңнің, ұстаздарыңның ақылын тыңда, жақсы сөзді есте сақта деген мағынада қолданылады. Мысалы, бір жас маман қиын шешім алдында әкесінің: «Асықпаған арбамен қоян алады» деген сөзін есіне алып, сабырмен дұрыс жолды таңдайды.
Kóńilińe oı salady ár ýaqytta.