Патшаның қолтығы кең, құйрығы ұзын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында патшаның ықпалы зор, айналасы кең, билігі мықты екенін аңғартады. Астарлы мағынасы — жоғарыда отырған адамның маңына көп адам жиналады, оның сөзі өтімді, қолдауы да, көлеңкесі де ұзаққа созылады. Сондықтан біреудің билігіне, атақ-даңқына сүйенген адамдардың тынысы кең сияқты көрінуі мүмкін. Мақал биліктің айналасында жүретін пайданың, беделдің және тамыр-таныстықтың күшін әжуа да, ескерту де түрінде жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
«Қолтығы кең» дегені — панасы мол, сүйеніші берік, ықпалы күшті деген бейне. «Құйрығы ұзын» — артында қолдаушысы, байланысы, ізі ұзаққа кететін адам дегенді білдіреді. Мұнда патша нақты адамнан гөрі билік пен мансаптың символы ретінде алынған. Халық бейнелі сөз арқылы биліктің айналасында әрдайым қамқорлық пен қорған іздейтіндер көп болатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал лауазымды адамның туысы не сенімді адамы артықшылық көріп жүрген жағдайға қатысты айтылады. Мысалы, бір мекемеде басшының танысы ережені бұзса да, жазаланбай, керісінше тез алға жылжып кетсе, жұрт: «Патшаның қолтығы кең, құйрығы ұзын» деп бағалайды. Яғни бұл сөз әділет пен теңдік әлсіреген тұсты астарлап сынайды.