Өтірікші уәдешіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өтірікші уәдешіл» деген мақал сөз бен істің қабыспайтын, уәде беруге келгенде тым жылдам, бірақ сол уәдесін орындауға келгенде жалған сөйлейтін адамды әшкерелейді. Мұнда тура мағынасы да, астарлы мағынасы да бар: өтірік айтатын кісі көбіне сенімге сүйеніп емес, жұртты алдау үшін көп уәде береді. Яғни оның сөзі көп, бірақ шындығы аз.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалда «өтірікші» мен «уәдешіл» сөздері қарама-қарсы сияқты көрінгенімен, бір адамның мінезін дәл ашады. Уәде беру — жақсы қасиет, ал оны орындамау — жалғандықтың белгісі. Халық мұнда артық сөйлеп, жауапкершілік алмайтын адамды сынайды. Образдық тұрғыдан, уәде — сенімнің өлшемі, ал өтірік — сол сенімді бұзатын мінез.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уәдесіне берік емес адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу «ертең бітіріп беремін» деп қайта-қайта айта беріп, істі соза берсе, оны жұрт «өтірікші уәдешіл» деп бағалауы мүмкін. Бұл сөз адамды аз сөйлеуге, шын уәде беруге және айтқанын орындауға шақырады.