Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Қашайын деп тұрған қоянға «тәйт» десе не жорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қашуға оқталып тұрған қоянға «тәйт» деп айқайлаудың еш әсері жоқ. Астар...
Болған іске болаттай бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды болған жағдайға байсалдылықпен қарап, сабыр сақтауға үндейді. Бір істі өзгерту мү...
Ақыл - Алланың сыйы.
**Негізгі мағынасы** Ақыл — адамға берілген ең үлкен рухани қазына, оны Алла сыйлаған қасиет деп таниды. Мақал тура мағы...
Ақылды адам батпан-ақ,
Ақылсыз адам сасқалақ.
Ақылсыз адам сасқалақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен парасаттың адам өміріндегі орнын көрсетеді. Ақылды адам ауыр істі де байыппен,...
Сойыл күшін басқа түскен біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сойылдың ауыр соққысы бастан өткен адамға ғана анық сезіледі. Астарлы м...
Ағайын алтау болса, адам тимейді,
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен ойды қатар айтады. Біріншісі — адамның артында сүйеніш болатын ағайын-туыс көп...
Өлік шыққан үйдің,
Табалдырығында жолбарыс жатады.
Табалдырығында жолбарыс жатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қаза болған үйдің табалдырығында жолбарыс жатқандай көрінеді. Астарлы...
Қызыл ит қысырамайды.
**Негізгі мағынасы** «Қызыл ит қысырамайды» деген мақалдың тура мағынасы — қызыл ит те көбейіп, ұрпақ тарата береді дег...
Өз қотырын өзі қасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз мәселесін, кемшілігін, күйзелісін немесе қиын жағдайын өзі шешуі керек дегенді бі...
Жақсы адам қартайса,
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің өмір бойы өзгермейтінін меңзейді. Жақсы адам қартайған сайын да қадірі арт...
Салақ қатынның үйінен
Сабақты ине табылмас.
Сабақты ине табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі ұқыпсыздық пен салақтықты сынайды. Тура мағынасында, үйі ретсіз, шашыраңқы ад...
Көріп айтқан - куәлі сөз,
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз көзіңмен көріп, нақты білген нәрсені айту сенімді болады, ал біреу...
Жақсының сөзі жырмен тең.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның айтқан сөзі өте әсерлі, мәнді әрі жүрекке жылы тиеді. Мұнда тура мағынада «жақсының с...
Кішіпейілділік - кішілік емес, кісілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кішіпейілді болу адамның әлсіздігі де, төмендігі де емес екенін айтады. Керісінше, кішіп...
Адам мен адамды сөзі мен көркі теңейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын бағасы тек сыртқы сұлулығымен емес, ең алдымен сөйлеген сөзімен, мінезімен, ә...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.