Өткір тіл - дарын,
Ұзын тіл - жауың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өткір тіл дегені — ойды дәл, қысқа, орнықты айтып, сөзді орнымен қолдану. Мұндай сөз адамға пайда әкеліп, тыңдағанды иландырады. Ал ұзын тіл — орынсыз көп сөйлеу, тіліне ие болмау, артық сөз айтып, өзіне де, өзгеге де зиян келтіру. Мақал адамға сөздің салмағын сезініп, көпсінбей, бірақ мәнді сөйлеуді үйретеді.
Образдар мен теңеулер
«Өткір тіл» — қылыштай кесіп түсетін, нақты да ұтқыр сөздің бейнесі. Бұл жерде өткірлік ақыл мен шешендікті білдіреді. «Ұзын тіл» — шектен тыс сөйлейтін, тоқтамайтын, ойланбай сөйлеп қоятын адамның белгісі. Тілдің ұзындығы тура мағынада емес, мінездік сипат ретінде алынған. Яғни, сөздің көптігі емес, сапасы маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте өзекті. Адам бір ауыз орынсыз сөзбен ренжітіп те, бір дұрыс сөзбен мәселені шешіп те жатады. Мысалы, жиналыста бір қызметкер мәселені нақты, қысқа айтып, шешім ұсынса — ол «өткір тілдің» иесі. Ал эмоциямен ұзақ сөйлеп, мәнді ойды жоғалтып алса — «ұзын тілдің» зияны көрінеді. Сондықтан ойлы, мәдениетті сөйлеу — үлкен өнер.
Uzyn til - jaýyń.