Өтпес пышақ қол кесер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өтпес пышақ — істің құралы бола алмайтын, пайдасынан зияны көп нәрсенің бейнесі. Бұл мақалдың тура мағынасы: жүзі мұқалса, пышақ дұрыс кеспей, жұмыс істеудің орнына қолды жарақаттауы мүмкін. Астарлы мағынасы: адам өз ісіне икемсіз, біліксіз немесе жауапсыз болса, ол істі ілгерілетпей, керісінше, өзіне де, айналасына да зиян келтіреді. Яғни кез келген істі атқару үшін шеберлік, дайындық, ұқыптылық керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «пышақ» — адамның қолындағы құрал, ал «қол» — сол істің иесі мен нәтижені көретін адам. «Өтпес» сөзі мұқалған, сапасы төмен, жарамсыз дегенді білдіреді. Тура кесетін құралдың өзі керісінше кесіп жіберуі — өте дәл образ. Осы арқылы халық: жарамсыз нәрсе пайда әкелмейді, қайта қауіп төндіреді деген ойды қысқа да нұсқа жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмысына салғырт қарайтын адамға немесе ескі, сапасыз құралмен тәуекел етіп жүрген жағдайға байланысты қолдануға болады. Мысалы, жөндеу жұмысына лайық емес құралды пайдаланып, бір нәрсені түзетемін деп оны мүлде бұзып алу — осы мақалдың мәнін дәл көрсетеді. Сондай-ақ білімсіз маманның қате шешімі де айналасына зиян тигізуі мүмкін.