Адам туралы — 36-бет 4641
Сұрыптау:
Ер айтпас, айтса қайтпас.
Негізгі мағынасы Ер сөзді оңай айтпайды, ал айтса, айтқанынан қайтпайды. Мақал сөз бен іс бірлігін, уәденің қадірін…
Ер арыса - аруақ, ат арыса - тулақ.
Негізгі мағынасы Арып-жүдеген, күшінен айырылған ер мен ат қатар қойылады. Ат әбден арықтап өлсе, одан тек терісі, яғни…
Ер бала өкпешіл болса,
Ырысқа кесір болар.
Ырысқа кесір болар.
Негізгі мағынасы Ер жігіт болатын ұл өкпешіл, болмашыға ренжитін болса, бұл мінез оның ырысына кесірін тигізеді…
Ер белгісі - құнында,
Зер белгісі - пұлында.
Зер белгісі - пұлында.
Негізгі мағынасы Ер адамның қадірі оның құнынан, алтынның қадірі оның бағасынан білінеді. Ескі қазақ жолында кісі…
Ерге берсең асыңды,
Ерлер сыйлар басыңды.
Ерлер сыйлар басыңды.
Негізгі мағынасы Жақсы адамға, қонаққа, елге қызмет еткен азаматқа дәміңді аямай берсең, ерлер де сені құрметтеп…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ерге дәулет бітерде,
Қарға салса, қаз алар.
Ерден дәулет кетерде,
Лашын салса, аз алар.
Қарға салса, қаз алар.
Ерден дәулет кетерде,
Лашын салса, аз алар.
Негізгі мағынасы Ердің бағы ашылған шақта құсбегілікте қарғаны салса да, қаз алып береді. Ал бағы тайған шақта ең мықты…
Ергежейліге есектен биік көлік жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бойы аласа, шамасы шағын адамға есектен биік міну жоқ, яғни өз деңгейіне…
Ер дәулеті - еңбек.
Негізгі мағынасы «Ер дәулеті - еңбек» деген мақал ер адамның, жалпы адамның ырыс-несібесі, абыройы мен тұрмыс берекесі…
Ерден бағы жанбаған әйел ғаріп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерімен бақыт тауып, тіршілігі түзелмеген әйелдің жағдайы ауыр болатынын білдіреді. Тура…
Ерден ердің несі артық?
Бір сөйлеген сөзі артық.
Бір сөйлеген сөзі артық.
Негізгі мағынасы Бір ердің екінші ерден артықшылығы — бір сөйлеген сөзінде, яғни айтқан сөзінен таймайтынында. Уәде…
Ерді асы үшін сыйлама,
Басы үшін сыйла.
Басы үшін сыйла.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қадірі оның сыртқы пайдасымен емес, өз болмысымен, ақылымен, абыройымен өлшенетінін…
Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар.
Негізгі мағынасы Азаматты аты жоқ, жаяу қалғаны, яғни жоқшылық пен тұрмыс тарлығы құлдыратпайды, оны іштегі мұң-шер…
Ерді кебенек ішінде таны.
Негізгі мағынасы Нағыз азаматты жұпыны, ескі киімнің ішінде жүргенде де тани біл. Кебенек — жолаушы мен малшының…
Ерді көрсең, Қыдыр тұт,
Асты көрсең, қадір тұт.
Асты көрсең, қадір тұт.
Негізгі мағынасы Алдыңнан шыққан әр адамды, әсіресе үйге келген қонақ пен жолаушыны Қыдыр атадай құрметте, ал алдыңа…
Ердің асылы күшінен білінеді,
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы көрінісімен емес, нақты ісімен бағалау керек деген ойды білдіреді. Ер…
Ердің атағы туырлықтай,
Өзі бұлдырықтай.
Өзі бұлдырықтай.
Негізгі мағынасы Біреудің атағы туырлықтай кең жайылған, бәрі оны айтады, ал өзін көрсең, бұлдырықтай шағын, елеусіз…
Ердің аты көлдей, өзі шөлдей.
Негізгі мағынасы Біреудің аты-даңқы көлдей кең жайылған, бәрі оны естіген, ал өзімен жүздескенде ішінде түк жоқ, шөлдей…
Ердің ғайбатын айтпа,
Қайратын айт.
Қайратын айт.
Негізгі мағынасы Біреудің сыртынан кемшілігін теріп, ғайбат сөз айтпа, керісінше, оның жақсы қасиетін, қайратын…
Ердің жасы - екі елу.
Негізгі мағынасы Ердің ғұмыры екі елуге, яғни жүз жасқа бөлінеді. Елу жас — өмірдің жартысы ғана, ердің толысқан…
Ердің құны - екі елу
Негізгі мағынасы Құн — ертеде кісі өлтірген адамның әулеті қаза болған кісінің туыстарына төлейтін өтем. Мақал бойынша…
Ердің құны - жүз жылқы,
Ары - мың жылқы.
Ары - мың жылқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың ең қымбат қасиеті — ар-намысы екенін айтады. Тура мағынасында «ердің құны»…
Ердің құны - жүз түйе,
Көздің құны - елу тайлақ.
Көздің құны - елу тайлақ.
Негізгі мағынасы Ертедегі әдет-ғұрып заңы бойынша кісі өлтірген адамның туыстары өлген ердің жақындарына құн төлеген…
Ердің малы елде, еріккенде қолда.
Негізгі мағынасы Ер азамат малын қорасына қамап, жалғыз өзі ұстамайды: біреуге сауын беріп, біреуге көлік мінгізіп…
Ердің өзіне қарама, сөзіне қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы келбетіне, атағына не жасына қарап емес, айтқан сөзі мен уәдесіне қарап…
Ердің сыншысы - елі.
Негізгі мағынасы Азаматтың кім екенін, қандай іс тындырғанын оның өзі емес, айналасындағы ел бағалайды. Біреу өзін…
Ер екі айтса - ез,
Хан екі айтса - қатын.
Хан екі айтса - қатын.
Негізгі мағынасы Ер екі айтса — ез, хан екі айтса — қатын дейді мақал. Екі айту — айтқанынан қайту, уәдесін бұзу. Ескі…
Ер елуде бала мінезді,
Ер сайыста шала мінезді.
Ер сайыста шала мінезді.
Негізгі мағынасы Ер азамат елу жасқа келгенде мінезі балаға ұқсап кетеді: кішкене нәрсеге ренжиді, ерке, назды болады…
Ер жаңылып қолға түсер,
Құс жаңылып торға түсер.
Құс жаңылып торға түсер.
Негізгі мағынасы Ер жау қолына күшінің кемдігінен емес, жаңылысып, қателесіп түседі; құс та торға абайсызда, жаңылып…
Ер жігіт - елінің ұлы,
намысының құлы.
намысының құлы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің ең үлкен міндеті — өз елін қадірлеу, халқы үшін жауапкершілік сезіну екенін…
Ер жігітке серуен де серуен,
Сергелдең де серуен.
Сергелдең де серуен.
Негізгі мағынасы Серуен — көңіл көтеріп, жайымен жүру, сапар; сергелдең — әуре-сарсаң, адасып, қиналып жүру. Мақал…
Ер жігіт не көрмейді,
Ер көңіл не бермейді.
Ер көңіл не бермейді.
Негізгі мағынасы Ер жігіттің басынан не өтпейді: жол кешеді, жауға шабады, жоқшылықты да, қуанышты да көреді. Ал ер…
Ер жігіт сегіз қырлы, бір сырлы
Негізгі мағынасы Сегіз қырлы — көп өнерлі, жан-жақты, қай іске салса да қолынан келетін адам; бір сырлы — ішкі жан…
Ер жігіттің екі сөйлегені - өлгені,
Еменнің иілгені - сынғаны.
Еменнің иілгені - сынғаны.
Негізгі мағынасы Ер жігіт берген сөзінде тұруы керек. Бір айтқанын қайта өзгертіп, екіұшты сөйлесе, ол оның беделін…
Ер жігіт үйден шықса, үйіріне қосылады.
Негізгі мағынасы Үйір — айғыр бастаған жылқы тобы; әр жылқы өз үйірін біледі, бөлініп қалса, үйіріне қайта қосылады…
Ері жоқ әйел - ескегі жоқ қайық,
Әйелі жоқ еркек - ауыздығы жоқ ат.
Әйелі жоқ еркек - ауыздығы жоқ ат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірін толықтырып тұратынын айтады. Тура мағынасында ескегі жоқ қайық су…
Ерікті ауызға бөрікті бас сыяды.
Негізгі мағынасы Мақал ерік берілген, тыйылмаған ауыздың кез келген сөзді айта алатынын айтады. «Ерікті ауыз» — ешкім…
Ерінбеген арыстанның аузындағыны алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — еңбектеніп, талмай әрекет еткен адам ғана мақсатына жетеді деген ой…
Ерінбеген елекпен су ішеді.
Негізгі мағынасы Еңбекқор, ұқыпты адам жоқ нәрседен де жол табады, ал жалқау адам бар мүмкіндікті де пайдалана алмайды…
Ерінбеген етікші болады.
Негізгі мағынасы Ерінбей еңбек еткен, жалықпай үйренген адам етікші болады, яғни қиын кәсіпті де игереді. Етік тігу…
Еріншек дүниеден құр қалады.
Негізгі мағынасы «Еріншек дүниеден құр қалады» деген мақал жалқау, әрекетсіз адам өмірдің игілігінен, табысынан…