Ердің асылы күшінен білінеді,
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сыртқы көрінісімен емес, нақты ісімен бағалау керек деген ойды білдіреді. Ер азаматтың шынайы қадірі оның күш-қайратында, қайсарлығында, қиын сәтте мойымайтын мінезінде танылады. Ал әйелдің қадірі оның істегі тиянақтылығында, ұқыптылығында, отбасы мен қоғамға пайда әкелетін еңбегінде көрінеді. Яғни, ер мен әйелдің асылдығы сөзде емес, әрекетте ашылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «күш» — тек дене күші емес, жігер, батылдық, төзім мағынасында қолданылған. «Іс» — әйелдің еңбегі, шаруақорлығы, жауапкершілігі, береке әкелетін әрекеті. Халық ерді сырттай айбарымен емес, ауыр жүкте сыналған қайратымен бағалайды. Ал әйелдің қадірі үй ішін ұйыстыратын, тірлікті реттейтін, адамға жылулық беретін ісінен байқалады. Бұл жерде ер мен әйел бір-біріне қарсы қойылмайды, керісінше, әрқайсысының өз орнындағы асылдығы көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақалдың мәні өзгерген жоқ. Адамның беделі лауазымымен емес, күнделікті ісімен өлшенеді. Мысалы, бір ер азамат қиын жұмыстан қашпай, отбасы үшін жауапкершілік алып жүрсе, оның «күші» сол еңбегінен көрінеді. Ал бір әйел үйде де, жұмыста да ұқыпты, тындырымды болса, оның «асылдығы» ісінен танылады.
Áıeldin, asyly isinen bilinedi.