Ердің атағы туырлықтай,
Өзі бұлдырықтай.

Негізгі мағынасы

Біреудің атағы туырлықтай кең жайылған, бәрі оны айтады, ал өзін көрсең, бұлдырықтай шағын, елеусіз болып шығады. Мақалдың негізгі мағынасы — даңқ пен шындықтың сәйкес келмеуі: естіген әңгімеңе қарап, адамды аса зор елестетпе, атақ көбіне иесінен үлкен болады. Мысқылмен айтылғанда, ол аты шулы, бірақ ісі аз кісіні сынайды. Екінші бір түсінікте мақал керісінше мадақ: денесі кішкене, сырттай көзге түспейтін адамның да атағы зор болуы мүмкін.

Образдар мен теңеулер

Туырлық — киіз үйдің керегесін сыртынан орайтын үлкен киіз жабын; ол үйдің ең кең, көзге бірінші түсетін бөлігі. Бұлдырық — дала мен шөлейтте мекендейтін, көгершіндей ғана шағын құс, жерге жабысып жүріп, көзге көп ілікпейді. Мақал осы екеуін қарсы қояды: бірі кең жайылған, бірі шағын әрі елеусіз. Туырлықтай мен бұлдырықтай сөздерінің ұйқасы мысқылды күшейтіп, құлаққа оңай қонады. Тұрмыстағы үлкен зат пен даладағы кішкене құс арқылы атақ пен адамның арақатынасы көзге елестейді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды көбіне атағы шулы, бірақ іс жүзінде күткендей болмай шыққан адам туралы мысқылмен айтады: жарнамасы көп, нәтижесі аз шебер, даңқы зор, бірақ ойыны әлсіз спортшы. Кейде бойы кішкентай, сырттай қарапайым кісінің үлкен атағына таңданғанда да айтылады. Интонациясы — мысқыл, кейде күлкілі таңданыс. Біреудің бойын, дене бітімін мазақ ету үшін қолдану орынсыз. Мысалы: «Жұрттың бәрі мақтаған ұста осы ма? Бір орындықты бір ай жасады. Атағы туырлықтай, өзі бұлдырықтай».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылға келген атақты әнші фонограммамен ән салғанын байқаған қарт көршісіне күліп, атағы туырлықтай, өзі бұлдырықтай деп сыбырлайды.
— Бүкіл ауданға аты шыққан қымызшының қымызын татып көрген әйел оның ашып кеткенін айтып, атаққа сеніп алданғанына күледі.