Ерден бағы жанбаған әйел ғаріп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерімен бақыт тауып, тіршілігі түзелмеген әйелдің жағдайы ауыр болатынын білдіреді. Тура мағынасында, әйелдің бағы көбіне отбасы, жар таңдауы, үй ішіндегі татулықпен өлшенген. Астарлы мағынасы — әйелдің өмірлік несібесі мен бақыты ер азаматтың мінезі, жауапкершілігі, қадір білуіне де байланысты екенін еске салады. Егер ері ел тізгінін ұстай алмаса, отбасына жылулық бермесе, әйелдің тұрмысы жүдеп, көңілі жүдейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бағы жанбау» — жолы болмау, ырысы ашылмау деген бейнелі тіркес. «Ғаріп» сөзі — мұңды, қорғансыз, жаны жаралы күйді аңғартады. Яғни мақал әйелдің жалғыз өзін емес, отбасындағы сүйеніштен айырылған жанның мүшкіл халін көрсетеді. Ер адам — тірек, ал оның бағы жанбауы бүкіл шаңыраққа әсер ететінін образ арқылы жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы ер азаматтың жауапкершілігін, сыйластығын, қамқорлығын еске салу үшін қолданылады. Мысалы, егер бір әйел күйеуінің салғырттығы мен ішкілікке салынуынан көп қиындық көрсе, жұрт «ерден бағы жанбаған әйел ғаріп» деп аяушылық білдіруі мүмкін. Бұл сөз әйелді кемсіту үшін емес, отбасындағы ердің орнын дұрыс түсіндіру үшін айтылады.