Ері жоқ әйел - ескегі жоқ қайық,
Әйелі жоқ еркек - ауыздығы жоқ ат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірін толықтырып тұратынын айтады. Тура мағынасында ескегі жоқ қайық су бетінде бағыт ұстай алмайды, ауыздығы жоқ ат та жүгенсіз, бақылаусыз болады. Астарлы мағынасы — отбасында ер мен әйелдің орны бөлек: бірі жоқ болса, үйдің берекесі кемиді, тірлік реті бұзылады. Ер азаматтың жауапкершілігі мен әйелдің ақыл-парасаты, ықыласы мен ұйытқы болар қасиеті бірге болғанда ғана шаңырақ орнықты болады.
Образдар мен теңеулер
«Ескегі жоқ қайық» — бағытсыз, иесіз, шарасыз күйдің белгісі. Қайықты су бетінде ілгері жүргізетін — ескек, сол сияқты отбасының да алға жүруіне тірек керек. «Ауыздығы жоқ ат» — еркінсіп, жөнге көнбейтін күш. Мұнда ер адамның да өзін тежеп, жауапкершілікпен әрекет етуі керектігі меңзеледі. Екі образ да отбасының бір мүшесі екіншісін толықтырып, тәртіп пен үйлесім орнататынын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды отбасылық татулық, өзара қолдау жайлы айтқанда қолданады. Мысалы, жұбайлардың бірі ғана бар шаруаны көтеріп, екіншісі немқұрайлы болса, үй ішіндегі тірлік шашырайды. Ал екеуі ақылдасып, міндетті бөліссе, отбасы берекелі әрі тұрақты болады.
Áıeli joq erkek - aýyzdyǵy joq at.