«Ердің жасы - екі елу.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ердің ғұмыры екі елуге, яғни жүз жасқа бөлінеді. Елу жас — өмірдің жартысы ғана, ердің толысқан, кемелденген шағы. Мақал елуге келген ер адамды «қартайдым» деп ойламауға шақырады, өмірдің екінші жартысы да алда екенін еске салады. Бірінші елу — күш жинау, тәжірибе алу кезеңі болса, екінші елу — сол тәжірибені елге жұмсау кезеңі. Жастық өткенімен, ердің ақыл-парасаты енді ғана толысады. Мақалда ұзақ ғұмыр тілеу де сезіледі.
Образдар мен теңеулер
Елу — қазақ ұғымында межелі жас: «елуге келді» деп адамның толысқан шағын айтады. Жүзді «екі елу» деп атау өмірді екі тең жартыға бөліп көрсетеді, сонда жүз жас алыс арман емес, екі кезеңнің қосындысы болып көрінеді. Қысқа, кесімді сөйлем батаға ұқсап естіледі. Қазақ мерейтойда «жүзге кел» деп тілек айтады, мақал сол тілекпен үндес.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды елуге толған ер адамның мерейтойында, не жасым келді деп мұңайған кісіге жігер беру үшін айтады. Мысалы, елу жасқа толған ағасына інісі: «Ердің жасы — екі елу, сіз енді ғана жарты жолға келдіңіз», — деп тілек айтады. Көбіне құрмет пен әзіл аралас естіледі. Жасы ұлғайған қартқа айтылса, ұзақ ғұмыр тілегі ретінде қабылданады.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда мұғалімнің елу жылдық мерейтойы өтеді. Асаба мақалды айтып, оны әлі талай іс тындырасыз деп құттықтайды.
— Елуге келген жүргізуші жаңа кәсіп үйренуге кеш деп мұңаяды. Досы мақалды айтып, оны курсқа жазылуға көндіреді.