Адамның басы - Алланың добы .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның тағдыры өз қолында ғана емес, Жаратушының құзырында екенін білдіреді. Тура мағынасында «басы» — адамның өмірі, ал «Алланың добы» — Алланың еркіндегі ойыншық емес, бірақ толық билігіне бағынышты нәрсе деген астарлы ұғым. Яғни адам қанша жоспар құрса да, өмірдің бағыты, сынағы, қуанышы мен қайғысы көбіне тағдырға байланысты. Бұл сөз адамды тәкаппарлықтан сақтап, сабырға, тәубеге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бас» — бүкіл адамның өзі, оның тіршілігі мен тағдырының белгісі. «Доп» бейнесі өмірдің қозғалысын, бір қолдан екінші қолға, бір халден бір халге ауысып тұратын құбылмалы күйін аңғартады. Халық осы арқылы адам өмірі тұрақсыз, өзгермелі екенін, пенде өз әлсіздігін мойындауы керектігін әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал күтпеген жағдайға тап болғанда, орындалмай қалған жоспарға сабыр ету үшін айтылады. Мысалы, адам көп жылдан бері армандаған жұмысынан өтпей қалса, жақындары оны жұбатып: «Адамның басы — Алланың добы, бәрі өз ретімен болады» деп сабырға шақырады.