Ажалды өле ме, ауру өле ме?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ажалды өле ме, ауру өле ме?» деген мақал адам өміріндегі өлімнің бір ғана себептен емес, әртүрлі жолмен келетінін аңғартады. Тура мағынасында, ажал да, ауру да тіршілік иесін өлімге жеткізетін күш ретінде аталады. Астарлы мағынасында бұл сөз өмірдің өткіншілігін, адамның шектеулігін және тағдырдың құпиялығын еске салады. Яғни адам қай кезде, қалай кететінін толық біле алмайды, сондықтан бос мақтаннан, орынсыз сенімнен аулақ болып, әр сәтті қадірлеу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ажал» — өмірдің соңы, жазмыштың белгісі. Ал «ауру» — адамның әлсіреуін, денсаулықтың бұзылуын білдіреді. Екі ұғымды қатар қою арқылы халық өлімнің бір ғана себебі болмайтынын, өмір мен өлім арасындағы әлсіз шекараны бейнелейді. Бұл жерде сұрақ түрінде берілуі мақалдың ойлы, сақтыққа шақыратын сипатын күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адамды денсаулыққа жауапкершілікпен қарауға, қауіп-қатерді елемеуге болмайтынын түсінуге үйретеді. Мысалы, біреу «маған ештеңе болмайды» деп емделмей жүрсе, жақындары осы мақалмен оны сақтандырып, уақытында дәрігерге қаралуға үндейді.