Жазмыш туралы — 2-бет 426
Сұрыптау:
Алпыс - дер шағы,
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің кезең-кезеңмен өтетінін, әр жастың өз сыны мен салмағы бар екенін білдіреді…
Алпыс күн тасыған су алты күнде қайтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай күшті, екпінді болып көрінген нәрсенің бәрі мәңгі емес екенін айтады. Тасыған су…
Аман болса бұл басым,
Тағы шығар бұл шашым.
Тағы шығар бұл шашым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бас аман болса, шаш қайта өседі. Астарлы мағынасы: адамның ең басты…
Аман ердің аты шығар.
Негізгі мағынасы Ер аман-сау жүрсе, оның аты да шығады, атақ-абыройға жетеді. Мақалдың ойы: даңқтың алғышарты — тірі…
Апат айтып келмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кенеттен болатын қиындық пен қасірет алдын ала ескертіп келмейтінін білдіреді. Адам өмірінде…
Күнде бір мақал
«Жазмыш туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Арқада қыс болмаса, арқар ауып несі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: Арқа өңірінде қыс қатты болмаса, арқар өз мекенін тастап, басқа жаққа ауып…
Арман ұзақ, ғұмыр қысқа.
Негізгі мағынасы Адамның арманы шексіз, ал өмірі қысқа: қалағанның бәрін жасауға уақыт жетпейді. Мақал осы қайшылықты…
Артында бар оңалар,
Арық түйе қом алар.
Арық түйе қом алар.
Негізгі мағынасы Адамның, не әулеттің, артында сүйеніші болса, қиындықтан тезірек шығып, қайта еңсесін көтереді. Мұнда…
Арық семіреді,
Ауру жазылады.
Ауру жазылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арық мал да уақыт өте семіріп, ауру адам да жазылып кетуі мүмкін. Астарлы…
Арыстан қартайса, тышқанның інін аңдыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстандай айбатты аң қартайғанда бұрынғы күшінен айырылып, ұсақ нәрсеге…
Аспанда тіреу жоқ,
Жерде белдеу жоқ.
Жерде белдеу жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанды тіреп тұратын таяныш та, жерді байлап қоятын белдеу де жоқ. Ал…
Асыққан жетпес, бұйырған кетпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның асығыстықпен істеген ісі көбіне нәтижелі болмайтынын білдіреді. Бір нәрсеге жедел…
Ат айында, бие жылында құлындайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бие құлын тапқанымен, ол белгілі бір уақыттың өтуінен кейін ғана жетіледі…
Атан кетсе, тайлақ бар,
Шомы жерде қалған жоқ.
Шомы жерде қалған жоқ.
Негізгі мағынасы Атан кетсе, тайлақ бар — үлкен жүк түйесі кетсе де, орнына өсіп келе жатқан жас түйе бар; шомы жерде…
Ат басына күн туды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың басына ауыр күн туды, яғни жылқыға қиын жағдай келді деген сөз…
Ат шаппайды, бақ шабады,
Бақ шаппайды, бап шабады.
Бақ шаппайды, бап шабады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың бәйге алуында тек жүйріктік қана емес, бағы да, бабы да шешуші рөл…
Ауру - өлімнің түрткісі.
Негізгі мағынасы Ауру адамды әлсіретіп, өмірдің қадірін ерте сезіндіреді. Тура мағынасында — сырқат денсаулықты бұзады…
Ауызашары келіспегеннің сәресі де келіспейді.
Негізгі мағынасы Бір істің бір жері оңбаса, келесісі де оңбай кететінін, сәтсіздіктің тізбектелетінін айтады. Ораза…
Ашуы шөккен нардай, жауған қардай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ашуды сыртқа қатты шығармай, ішке жұтып, сабыр сақтаған күйін бейнелейді. Тура мағынада…
Әзірейіл барда жаным бар деме,
Әуеде бұлт барда малым бар деме.
Әуеде бұлт барда малым бар деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды астамшылықтан, орынсыз сенімнен сақтандырады. «Жаным бар» деп, өмірім ұзақ…
Әйелі өлген
Қызды ауылға қарап жылайды.
Қызды ауылға қарап жылайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелі қайтыс болған ер адам қайғысын сыртқа шығарып, жұбанышты өз…
Әлі кеткен Құдайға тапсырады .
Негізгі мағынасы Күші таусылып, қолынан келер амалы қалмаған адам ісін Құдайдың еркіне қалдырады. Мақал мұны екі…
Әр заманда бір сұрқылтай.
Негізгі мағынасы Қай дәуірде болсын, бір екіжүзді, опасыз, айлакер адам табылады: сырттай жылы сөйлеп, іштей арамдық…
Әркімнің атар таңы, батар күні бар.
Негізгі мағынасы Күн шығады да батады: таңның атуы мен күннің батуы әр тіршілік иесінің басында бар. Мақал адам…
Әркім өзі шығар тауын биік болсын дейді.
Негізгі мағынасы Әр адам өзі шығатын тауының биік болғанын қалайды: әркім өз мақсатын, өз орнын, өз абыройын биік…
Әр Мұсаға - бір перғауын.
Негізгі мағынасы Әрбір Мұсаның қарсысында бір перғауын тұрады: жақсының да жауы, әділдің де қарсыласы бар. Мақал…
Әр тірлікке төнер бір зауал бар.
Негізгі мағынасы Әр тірлікке төнер бір зауал бар дейді: тіршілікте әр нәрсенің, әр жанның шегі, құлдырайтын кезі…
Бағы бар бардан құр қалмайды.
Негізгі мағынасы Бағы бар адам бар нәрседен құр алақан қалмайды: қай жерде олжа, үлес, жақсылық болса, оған да бір…
Бағың асқан шағыңда,
Құзғын салсаң, қаз алар.
Бағың тайған шағыңда,
Тұйғын салсаң, аз алар.
Құзғын салсаң, қаз алар.
Бағың тайған шағыңда,
Тұйғын салсаң, аз алар.
Негізгі мағынасы Бағың асып тұрған шақта құзғын салсаң да, қаз алып береді; бағың тайған шақта тұйғын салсаң да, аз…
Бағы тайған адамды
түйе үстінен ит қабар.
түйе үстінен ит қабар.
Негізгі мағынасы Бағы тайған адамды түйенің үстінде отырса да ит қабады. Түйе — биік жануар, оның үстіндегі адамға ит…
Байды Құдай ұрайын десе, жортуыл жасайды,
Биені Құдай ұрайын десе, құлын тастайды.
Биені Құдай ұрайын десе, құлын тастайды.
Негізгі мағынасы Құдайдың жазасына ұшырайтын бай жайлы өмірін тастап, жортуылға аттанады; жазаға ұшырайтын бие іштегі…
Байтал қысыр болмайды,
Маңдай қысыр болады.
Маңдай қысыр болады.
Негізгі мағынасы Байтал қысыр қалғанда, кінә байталда емес, иесінің маңдайында, яғни бағында: малдың төлдемеуін, істің…
Байыдым деме,
Кедейлік басыңа жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіңе жетер.
Кедейлік басыңа жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіңе жетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды астамсудан, артық мақтанудан сақтандырады. «Байыдым деме» дегені — бүгінгі дәулетке…
Бақ кейде тауып қонады,
Кейде ауып қонады.
Тауып қонса, ескертеді,
Ауып қонса, есіртеді.
Кейде ауып қонады.
Тауып қонса, ескертеді,
Ауып қонса, есіртеді.
Негізгі мағынасы Мақал бақтың екі түрлі келетінін айтады. Кейде ол тауып қонады: лайықты адамды таңдап, оның еңбегіне…
Бақ келді деп таспа,
Жау келді деп саспа.
Жау келді деп саспа.
Негізгі мағынасы Бақ келді деп тасыма, жау келді деп сасқалақтама. Мақал адамды табыс пен қауіптің екеуінде де сабырлы…
Бақ келсе аспа,
Сыр келсе саспа.
Сыр келсе саспа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға бақ пен қиындықтың екеуіне де сабырмен қарауды үйретеді. «Бақ келсе аспа» дегені…
Бақ қонбас жігіттің іздегені дес болмас.
Негізгі мағынасы Бағы жоқ жігіттің іздегені оған сүйеу, демеу болмайды: ол неге ұмтылса да, қолға түспейді, тапқаны да…
Бақ пен дәулет көшпелі.
Негізгі мағынасы Бақ пен дәулет бір орында тұрмайды: көшпелі елдің ауылы сияқты бүгін бір жерге қонса, ертең басқа…
Бақ таздың басына,
Пұшықтың мұрнына қонады.
Пұшықтың мұрнына қонады.
Негізгі мағынасы Бақ кейде таздың басына да, пұшықтың мұрнына да қонады. Таз — шаш түсіретін бас терісі ауруымен…
Бақының баяғы күйі жоқ.
Негізгі мағынасы Бақ — тұрақты, мәңгі бір қалыпта тұратын нәрсе емес. Адамның бағы, дәулеті, жағдайы, сәттілігі кейде…