Таудай талап бергенше,
Бармақтай бақ бер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға шама жетпейтін зор талап, үлкен арман бере салғаннан гөрі, соған сәйкес келетін бақ-береке, жолы болғыштық берілсе жақсы екенін айтады. Тура мағынасында «таудай талап» — өте үлкен мұрат, ал «бармақтай бақ» — кішкентай болса да іске асатын сәттілік. Астарлы мағынасы: адамның өмірінде тек жігер мен ұмтылыс қана емес, жол ашатын ырыс, қолайлы мүмкіндік те маңызды. Кейде көп талап қойып, соған жете алмай қиналғанша, аз болса да береке мен сәттілікке ие болу пайдалы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «таудай» сөзі талаптың аса биік, ауыр, алып екенін көрсетеді. Ал «бармақтай» сөзі бақтың шағын мөлшерін білдіргенімен, оның пайдасы зор екенін аңғартады. Яғни, қазақ ұғымында үлкен тілектің бәрі бірдей қуаныш әкелмейді, ал аз ғана бақ адамның жолын ашып, ісін оңға бастырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, жас маман бірден ең жоғары лауазымға ұмтылып күйзелгенше, өзіне сай тәжірибе жинап, шағын жетістікке сүйенсе, біртіндеп биікке көтеріледі. Яғни, өмірде талаппен қатар сәттілік пен дұрыс мүмкіндік те қажет екенін еске салады.
Barmaqtaı baq ber.