Ажал айтып келмейді,
Бір адамға екі өмір
Тағдыр әсте бермейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдің өткінші екенін, өлімнің алдын ала ескертпей келетінін білдіреді. Ажал адамға хабар беріп келмейді, сондықтан әр сәттің қадірін біліп, өмірді босқа өткізбеу керек деген ой айтылады. Екінші жолдағы «бір адамға екі өмір берілмейді» дегені — адамға тек бір рет берілген ғұмыр бар, оны қайта бастау мүмкін емес деген астарлы мағына. Сондықтан тірі жүріп, жақсы іс жасап, ар мен парызды орындап, уақытты бағалау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ажал» — тек өлім емес, өмірдің шегі, адам ықтиярынан тыс күштің белгісі. «Айтып келмейді» деген тіркес оның күтпеген, белгісіз болмысын көрсетеді. «Екі өмір» деген ұғым — қайталанбайтын ғұмырды бейнелейтін әсерлі теңеу. Ал «тағдыр» сөзі адамның бәрі өз қалауымен билей алмайтын жазмышын білдіреді. Бұл жерде тағдырдың шектеулі екені, адам өмірі өлшемді екені меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарды жауапкершілікке, сабыр мен қанағатқа, денсаулық пен уақытты бағалауға шақыру үшін айтылады. Мысалы, біреу «кейін істеймін» деп жүріп, маңызды ісін соза берсе, оған осы мақал ескерту ретінде айтылады: өмір қысқа, бүгінгі мүмкіндікті ертеңге қалдырма.
Bir adamǵa eki ómir
Taǵdyr áste bermeıdi.