«Алдырар күні жаздырар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мұндағы «алдырар» — қолдан шығарар, айырылар, ал «жаздырар» — «жазу», яғни мүлт кету, қателесу сөзінен. Мақалдың тура мағынасы: айырылатын күні адам мүлт кетеді. Мысалы, олжасы қолынан шығатын күні мерген де оғын жаздырады. Астарлы мағынасы — сәті түспеген күні ең шебер, ең тәжірибелі адамның да ісі оңға баспай, ұсақ қателікке ұрынуы мүмкін. Мақал сәтсіздіктің бәрін адамның қабілетсіздігінен көрмей, кейде жағдайдың өзі қарсы болатынын мойындайды және мұндай күнді сабырмен өткеруге үйретеді.
Образдар мен теңеулер
«Алдыру» мен «жаздыру» — екеуі де адамның еркінен тыс болатын қимылды білдіретін етістіктер. Мақалда олар себеп пен салдар ретінде қатар тұр: айырылатын күн келсе, қол да, көз де алдайды. Бұл сурет мергеннің оғы, балуанның аяғы, шебердің қолы дәл сол күні мүлт кететін сәтті еске түсіреді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал ісі сәтсіз болған адамды жұбату үшін айтылады. Мысалы, жақсы дайындалған спортшы жарыс күні кішкентай қателік жіберіп, жүлдеден құр қалуы мүмкін. Мұндай кезде «алдырар күні жаздырар» деп, өзін қатты жазғырмай, қателігінен сабақ алып, келесі мүмкіндікке дайындалған жөн.