Алғыға қарап пікір ет,
Соңғыға қарап шүкір ет.
«Алғыға қарап пікір ет, Соңғыға қарап шүкір ет.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал адамға өз жағдайын дұрыс бағалауды үйретеді. «Алғы» — алда кеткен, өзіңнен озған адам, ал «соңғы» — артта қалған, өзіңнен де қиын жағдайдағы адам. Тура мағынасы: алдыңдағыға қарап пікір ет, яғни ойлан, талпын, оған қалай жетуге болатынын қамда; соңыңдағыға қарап шүкір ет, барыңа риза бол. Астарлы мағынасы — адам тек жоғарыға қарап күйзелмеуі, тек төменге қарап тоқмейілсімеуі керек; талап пен қанағат қатар жүргенде көңіл тыныш болады. Мақалды кейде уақытқа қатысты да түсінеді: алдағы күнді ойлап қам жаса, бүгінге жеткеніңе шүкір ет.
Образдар мен теңеулер
«Алғы» мен «соңғы» — көштегі немесе жолдағы адамдардың орны. Алда кеткен — жол көрсетер үлгі, артта келе жатқан — сенің қандай жағдайда екеніңді еске салатын айна. «Пікір» — ой, қам, ал «шүкір» — ризашылық. Екеуі бірін-бірі толықтырып, адамның ішкі тепе-теңдігін бейнелейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін әлеуметтік желіде басқалардың жетістігін көріп, өзін кем санайтын адамдар көп. Мақал бұған жауап береді: озық адамның тәжірибесінен үйрен, бірақ өзіңнен де қиын жағдайдағыларды есіңнен шығарма. Мысалы, үй алған досына қызыққан жігіт оның қалай жинағанын сұрап, жоспар құрады, бірақ жалдамалы пәтерде отырып та отбасы аман екеніне шүкір етеді.
Soqǵyǵa qarap shúkiret.