Алғыға қарап пікір ет,
Соқғыға қарап шүкірет.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды өмірге байыппен қарауға шақырады. «Алғыға қарап пікір ет» дегені — өткен істен сабақ ал, бұрынғы жағдайды ойлап, дұрыс қорытынды шығар деген сөз. «Соқғыға қарап шүкірет» дегені — соңғы нәтижеге, қол жеткен игілікке көз салып, тәубе ет, барға қанағат қыл деген мағына береді. Яғни адам асығыс шешім қабылдамай, өткенін бағалап, бүгінгі жетістігіне шүкіршілік етуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алғы» сөзі — алдыңғы, өткен кезеңді, ал «соңғы» — істің ақырын, түпкі нәтижесін білдіреді. Мұнда өмір жолы бірізді сапар сияқты алынған: алдымен адам жолға түседі, кейін сол жолдың жемісін көреді. Пікір ету — ойланып таразылау, шүкір ету — ризашылық білдіру. Осы екі ұғым бірге адамның сабырлы, саналы, қанағатшыл болуын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, отбасы немесе кәсіп бастағанда өте орынды айтылады. Мысалы, бір адам бұрынғы қателігін қайталамау үшін өткен тәжірибесіне қарап шешім қабылдайды, ал кейін жаңа жұмыстан нәтиже шығып, сол жетістікке шүкір етеді. Бұл сөз адамды өкінішке емес, сабақ алуға және ризашылыққа тәрбиелейді.
Soqǵyǵa qarap shúkiret.