Ажалды киік адырға қашар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: өлімге немесе ажалға жақындаған киік қауіптен қашып, биік адырға қарай ұмтылады. Астарлы мағынасы — адам да қауіп төнгенде, аман қалу үшін бар күшін салады. Яғни ажалдан, қатерден құтылудың жолын іздейді. Мақал өмірдің өтпелі екенін, тірі жан қауіп төнсе өзіне қолайлы, қауіпсіз жерді іздейтінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы киік — әлсіз, үркек, сақ жанның бейнесі. Адыр — биіктік, паналау, қауіптен алыстау орны ретінде алынған. Киіктің адырға қашуы өмір мен өлім арасындағы соңғы арпалысты білдіреді. Халық бұл арқылы табиғаттағы жан иесінің мінезін адам тіршілігіне теңеп, қиын сәтте жан сақтауға тырысатын табиғи түйсікті көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қауіпті жағдайдан құтылу үшін адам шұғыл әрекет етуі керек деген ойды білдіреді. Мысалы, жолда апат қаупін көрген жүргізуші бірден жылдамдықты азайтып, қауіпсіз жерге тоқтайды. Бұл — ажалдан сақтанудың, сәтінде дұрыс шешім қабылдаудың белгісі. Мақал адамды сақ болуға, өмірдің қадірін білуге үндейді.