Адам баласы қайғысыз болмас,
Қайғысыз адам адам да болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өмірінде қайғы да, қиындық та болатынын айтады. Яғни, тіршілікте уайымсыз, мұңсыз адам болмайды. Адамды адам ететін нәрсенің бірі — сол ауыр сәттерді көріп, сабыр сақтап, сыннан өте білу. Мұнда тура мағынасы — әр кісінің басына қай кезде де қайғы түсуі мүмкін деген ой. Астарлы мағынасы — қайғыны мүлде сезінбеген, ештеңеге толғанбаған жанның жүрегі де, адамдық сезімі де толық ашылмайды деген тәрбие.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қайғы» — тек бір оқиғаға байланысты мұң емес, өмірдің сынағы, жауапкершілік, жан қиналысы. Ал «адам да болмас» деген тіркес адамның тек тірі жан емес, сезімі бар, ойлайтын, қиналатын, төзетін тұлға екенін меңзейді. Халық қайғыны адамның әлсіздігі емес, өмірдің табиғи бөлігі ретінде көрсетеді. Сол арқылы төзім мен сабырдың қадірін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, отбасы, денсаулық сияқты мәселелерде кездесетін күйзелісті сабырмен қабылдауға үйретеді. Мысалы, емтиханнан өте алмаған студент бірден күйзеліп кетпей, оны тәжірибе деп қабылдап, қайта дайындалса, осы мақалдың мәні көрінеді.
Qaıǵysyz adam adam da bolmas.