Жазмыш туралы — 5-бет 426
Сұрыптау:
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгеріп…
Жел жебедей жерге тығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты желдің жердегі нәрсені жебедей шаншып, иіп, төмен басып жіберетіні…
Жеңілген күреске тоймайды.
Негізгі мағынасы Жеңілген адам күрестен бірден бас тартпайды, қайтадан күш жинап, өз қатесін түзеп, тағы да талпынады…
Жердің аласа-биігі бар,
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
Жолдың ашығы-тұйығы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз деңгейі, өз қиындығы болатынын білдіреді. Жердің аласа да, биігі де…
Жер - жеті қат,
Аспан - алты қат.
Аспан - алты қат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен аспанның шексіз, терең әрі құпиясы мол екенін білдіреді. Тура мағынасында, халық…
Күнде бір мақал
«Жазмыш туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жерінен ауғанға жеті жыл қоныс жоқ.
Негізгі мағынасы Туған жерінен ауып кеткен адам жаңа жерде көпке дейін тұрақтап, орныға алмайды. Жат жерде жайылым да…
Жігіттің сорлысын,
Жылқының жолдысы теңейді.
Жылқының жолдысы теңейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жігіттің ең әлсізі, жолы болмай жүргені де, жылқының жолы түскені сияқты…
Жоғалғанды жоқтама,
Жоққа өкінбе.
Жоққа өкінбе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды болмай қалған іске, кетіп қалған дүниеге, орындалмай қалған ойға шамадан тыс өкініп…
Жолаушының кешіккеніне сүйін.
Негізгі мағынасы Жолдан күткен адам кешіксе, уайымдама, қайта сүйін: кешігу көбіне жолаушының аман екенін, оны бір…
Жолаушы пірі - баба Қайып.
Негізгі мағынасы Халық сенімінде әр кәсіптің, әр малдың пірі, яғни қолдаушы киесі болған. Мақал жолаушының пірі — Қайып…
Жолдағы құйрықтан,
Қолдағы өкпе артық.
Қолдағы өкпе артық.
Негізгі мағынасы Жолда, алыста жатқан құйрықтан қолдағы өкпе артық. Қойдың құйрығы — тойдың, сыйлы қонақтың асы, ал…
Жол тосқан жолбарысқа қазалы құлан тап болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал күтпеген қауіптің, қасіреттің кейде тым күшті қарсыласқа ғана емес, жолы түскен кез келген…
Жортушының басы жолда қалады.
Негізгі мағынасы Жортушының басы жолда қалады дейді: жорыққа шыққан, қауіпті сапарды кәсіп еткен адам ақыры сол жолда…
Жуанның жіңішкерер,
Жіңішкенің үзілер шағы.
Жіңішкенің үзілер шағы.
Негізгі мағынасы Жуан нәрсенің де жіңішкеретін, ал жіңішке нәрсенің үзілетін уақыты келеді. Мақал әр нәрсенің шегі…
Жүгірген алмайды, бұйырған алады.
Негізгі мағынасы Бір нәрсеге жүгіріп, асығып, бәрінен бұрын жетем деген адам оны міндетті түрде алмайды; ақыры кімнің…
Жүгірген жетпес, бұйырған кетпес.
Негізгі мағынасы Қанша жүгірсең де, саған бұйырмаған нәрсеге жете алмайсың; ал маңдайыңа жазылған, бұйырған несібе…
Жүйрік атқа мінген Құдайын ұмытар.
Негізгі мағынасы Жүйрік атқа мінген адам Құдайын ұмытады — табысқа, билікке, байлыққа жеткен кісі масаттанып…
Жүрек дертін Тәңірі де жаза алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүректегі қайғы, шер, мұң сияқты рухани дертті ешбір дәрі де, тіпті…
Жұма жауса, сенбі тынар,
Сенбі жауса, қашан тынар?
Сенбі жауса, қашан тынар?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жауын жұма күні жауса, артынша сенбі күні ашылады деген ой. Астарлы…
Жұтқаның - бұйырғаны,
Шайнағаның - күмән.
Шайнағаның - күмән.
Негізгі мағынасы Аузыңдағы асты жұтып қойсаң, ол енді сенікі, саған бұйырды. Ал әлі шайнап жатқан нәрсең күмәнді: түсіп…
Жығылғанды жер көтереді.
Негізгі мағынасы Жығылғанды жер көтереді дейді: құлаған адам сол құлаған жерінен, жерге сүйеніп, қайта тұрады. Мақал…
Жылағанмен өлген кісі тірілмейді.
Негізгі мағынасы Жылап-еңіреу, қатты қайғыру адамды алдағы қайғыдан құтқармайды, болған істі кері қайтара алмайды. Бұл…
Жылай-жылай бергеніңді,
Қуана-қуана қайтарарсың.
Қуана-қуана қайтарарсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір нәрсені жылап-еңіреп, қиналып берсе, кейін оны қуанып тұрып…
Жылан жылы жылыс болды,
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
Жылқы жылы ұрыс болды,
Қой жылы заңғар тоғыс болды.
Негізгі мағынасы Мақал он екі жылдық мүшел санауындағы үш жылды ел басынан өткен оқиғалармен байланыстырады. Жылан жылы…
Жылға суы таусылса, тау тесіледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жылғадан су тартылып, арна кеуіп қалса, су жолы таудай қатты жерді де…
Жылдан жылға жел бетер.
Негізгі мағынасы Жыл өткен сайын жел күшейе түседі, яғни уақыт өткен сайын тұрмыс қиындап, заман ауырлай береді деген…
Заманадан қорлық көрсең ,
Зұлымды аға дерсің.
Зұлымды аға дерсің.
Негізгі мағынасы Заман — дәуір, уақыт. Заман адамды қорласа, басына ауыр күн түсіп, әлсіз қалғанда адам зұлымның өзін…
Заманақыр болғанда,
Пір мүриттерін іздейді.
Пір мүриттерін іздейді.
Негізгі мағынасы Әдетте шәкірт ұстазын іздейді, мүрит пірге барып, оның алдында бас иеді. Мақал заманақыр таянғанда бұл…
Замана өзгерсе, заңы да өзгереді.
Негізгі мағынасы Уақыт ауысқан сайын қоғамды ұстап тұрған ереже, тәртіп, жол-жоралғы да жаңарады. Мақалдағы «заң» тек…
Заманды жаратылыс билейді.
Негізгі мағынасы Уақыттың жүрісі мен дәуірдің келбеті адамның қалауымен емес, жаратылыстың, яғни табиғат пен дүниенің…
Заманы бірдің зары бір.
Негізгі мағынасы Бір уақытта өмір сүрген адамдардың басына түскен қиындық та, мұңы да ортақ: заманы бір болса, зары да…
Зымыстан көрмей жаздың қадірін білмейсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қысым, суық, ауыр кезеңді бастан өткермей, жайлы да шуақты жаздың…
Ініңнің ақтығына қарама,
Маңдайындағы бағына қара.
Маңдайындағы бағына қара.
Негізгі мағынасы Ініңнің ақ көңілдігіне, аңқаулығына қарап баға берме, оның маңдайына жазылған бағына қара. Мақал…
Ісіңе қарама,
Маңдайыңдағы бағыңа қара.
Маңдайыңдағы бағыңа қара.
Негізгі мағынасы Атқарған ісіңе емес, маңдайыңа жазылған бағыңа қара деп мақал іс нәтижесі көбіне адамның еңбегіне…
Істеп салдым бір істі,
Алла оңғарсын бұл істі.
Алла оңғарсын бұл істі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бір істі бастап, қолынан келгенін істеп болған соң, қалған нәтижесін Жаратқанға…
Кәрі қыз ер таңдамайды,
Өлген кісі жер таңдамайды.
Өлген кісі жер таңдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кейбір жағдайларда таңдау еркі шектелетінін білдіреді. Тура мағынада кәрі қыз енді…
Кәрілікте -
ой - у, өмір - су, үміт - бу.
ой - у, өмір - су, үміт - бу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кәрілік шақтың адамға жеңіл болмайтынын бейнелеп айтады. Жас кезде адам қуатты, көңілі…
Кебін киген келмейді,
Кебенек киген келеді.
Кебенек киген келеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген адам кебін киіп қайта келмейді, ал тірі адам кебенек киіп…
Кедейге көтере алмастай бас береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамға көтере алмайтын ауыр жүк, яғни шамасынан тыс міндет немесе…
Кедейдің бақыты үкіде, үкінің кілті көкте.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу көрінгенімен, астарында кедей адамның бағы, ырысы өз қолында…