Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
632.5K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Қылымсыған қатын қызыл көйлек киеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы жылтыраққа, жасанды сән-салтанатқа құмар, өзін көрсетуге әуес адам туралы айтады....
Бір жаман мың қолды ірітер,
Бір құмалақ бір қарын майды шірітер.
Бір құмалақ бір қарын майды шірітер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аз ғана арам не шіріген нәрсе көп дүниені бүлдіреді. Астарлы мағынасы:...
Құдайдың өзі бермейді ,
Біреудікін біреуге ауыстырып береді.
Біреудікін біреуге ауыстырып береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — адам баласының ырыс-несібесі, бағы мен үлесі бірдей болмайтынын айту. Кейд...
Арамның ісі өрге баспайды,
Өрге басса да, өрден аспайды.
Өрге басса да, өрден аспайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал арам жолмен істелген істің баянды болмайтынын айтады. Тура мағынасында: қулықпен, ұрлықпе...
Өзі жарымағаннан сарқыт дәметпе.
**Негізгі мағынасы** Өзі жарымағаннан сарқыт дәметпе деген мақалдың тура мағынасы — өзі жеткілікті болмай, өзі жеп-ішуг...
Жаманды іске шақырма, асқа шақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман, теріс іске адамды араластырма, ал жақсы, берекелі іске ғана шақыр дегенді білдіред...
Кісі бергені кісіге ырыс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің берген дүниесі екінші адамға мәңгілік ырыс, тұрақты құт бола а...
Жақсы жүрген жерінде кент салады,
Жаман жүрген жерінде өрт салады.
Жаман жүрген жерінде өрт салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жүрген жеріне, қалдырған ісіне қарап бағаланатынын айтады. Жақсы адам қай ортаға бар...
Жүрегі жомартқа иман қонады,
Қолы жомартқа сұғанақ қонады.
Қолы жомартқа сұғанақ қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жомарттықтың екі қырын салыстырып көрсетеді. Жүрегі жомарт адам — ниеті таза, пейілі кең,...
Ер намысына қарай шабады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің ісі мен бағыты оның намысына, ар-ожданға, ішкі жауапкершілігіне байланысты е...
Жүзі қараның жүзі таймайды.
**Негізгі мағынасы** Жүзі қараның жүзі таймайды деген мақал ар-ұяты жоқ, ұялу дегенді білмейтін адам ештеңеден именбейді...
Есек мінген ат сұрамайды,
Балық жеген ет сұрамайды.
Балық жеген ет сұрамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолында бар нәрсеге разы болып, өз жағдайын аңдап өмір сүруін меңзейді. Тура мағы...
Әділдіксіз қайыр жоқ.
**Негізгі мағынасы** Әділдік жоқ жерде шын береке де, тұрақты игілік те болмайды. Бұл мақал тура мағынасында бір істің ә...
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал м...
Атаның жаман ұлы малға ортақ,
Әр үйлі жанға ортақ.
Әр үйлі жанға ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әкенің жаман баласы өз әкесінің ғана емес, бүкіл елдің, ағайынның да басына салмақ түсіре...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.