Хан сырын білгеннің қаны төгіледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның, яғни билігі күшті адамның құпиясын білген кісіге қауіп төнуі мүмкін деген сөз. Астарлы мағынасы — билік иесінің сырын ашу, құпияны жариялау немесе үлкен істің ішкі жайына орынсыз араласу адамға опық жегізеді. Мұнда сақтық, тіс жармау, артық сөзден тыйылу керектігі ескертіледі. Кейде шындықты білсең де, оны көптің ортасына жайып салу өзіңе де, өзгеге де зиян келтіруі мүмкін деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
«Хан» — билік, күш, өктемдік белгісі. «Сыр» — жасырын құпия, ішкі мәселе. «Қаны төгіледі» дегені тура қантөгіс қана емес, қатты жазаға ұшырау, басына бәле төну, өмірі қауіпке түсу дегенді білдіреді. Яғни мақал қауіпті шындықты аңғартып, құпияға абай болуды бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қызметтегі құпияны, жеке мәліметті немесе үлкен мекеменің ішкі жоспарын орынсыз жарияламау керек дегенге сай келеді. Мысалы, бір қызметкер басшылықтың жабық келіссөзін сыртқа айтып қойса, өзі де жұмыстан айырылып, сенімнен шығып қалуы мүмкін. Сондықтан кей сырды сақтай білу — ақыл мен жауапкершіліктің белгісі.