Ханды Құдай ұрарында,
Қарашасымен қас болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал билігі жүрген адам да бір сәтте әлсіреп, өзіне жақын жандардан айырылып қалуы мүмкін екенін ескертеді. Тура мағынасында ханның басына қауіп төнерде, алдымен оның айналасындағы қарашаларымен арасы суиды, ел ішіндегі сенім әлсірейді. Астарлы мағынасы — адам шектен шықса, әділеттен тайса, бақ-дәулеті де, беделі де ұзаққа бармайды. Ханға қатысты айтылса да, жалпы кез келген басшыға, дәулетті не мансапты адамға арналған ғибрат.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «хан» — билік, биік мәртебе, зор беделдің символы. «Қараша» — қарапайым халық, ел-жұрт, орта. «Құдай ұрарында» деген тіркес — жазаның, құлдыраудың жақындағанын білдіретін ишара. Яғни халықтан алыстаған, әділетсіздікке барған адамның тірегі сөгіліп, өзіне сүйеніш болған жұртпен де араздасатыны бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал лауазым иесі не беделді адам қарапайым жұрттың сөзін тыңдамаса, соңында сенімнен айырылатынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, бір мекеме басшысы қызметкерлерін үнемі менсінбей, әділетсіз шешім қабылдай берсе, ұжымның қолдауы кетіп, беделі түседі. Сол кезде «Ханды Құдай ұрарында, қарашасымен қас болар» деп ескерту айту орынды.
Qarashasymen qas bolar.