Халық сүймес,
Сүйгені суға батпас, отқа күймес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, халық сүймеген адамға қауырт қиындық түссе, оны ешкім қорғамайды деген ишара бар. Ал «халық сүйген» адамға ешбір пәле-бәле жұқпайды, ол суға батпай, отқа күймей аман қалады деген астарлы ой айтылады. Яғни елдің ықыласы түскен, жұрт құрметтеген адамның абыройы биік болып, басына іс түссе де, айналасы қолдап, қиындықтан алып шығады.
Образдар мен теңеулер
«Суға батпас, отқа күймес» деген бейнелі сөздер қауіптің ең ауыр түрін көрсетеді. Су мен от — адамға ең қатерлі күштердің символы. Мұнда олар нақты қауіп емес, кез келген сын мен таршылықтың бейнесі ретінде қолданылған. Халық сүйіспеншілігі адамның қорғаны, ал жұрттың разылығы — оның қалқаны деген ой аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бедел, абырой, көпшілік сенімі туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, адал еңбек етіп, адамдарға үнемі көмектесіп жүретін ұстазды ауыл-аймақ қиын кезде де қолдап, жанынан табылады. Сондай адамға жұрттың сүйіспеншілігі күш береді, ал сүйіспеншілік болған жерде қиындық та жеңіл өтеді.
Súıgeni sýǵa batpas, otqa kúımes.