Халықтан аспа, жамандыққа баспа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өзімшіл болмауды, елден бөлек аспандап кетпеуді ескертеді. «Халықтан аспа» дегені — көптің тәжірибесін, ақылын, салтын сыйла, жұрттан жоғары көрінбе деген сөз. Ал «жамандыққа баспа» — біреуге зиян келтіретін, арға жат, теріс іске ерме, жаман жолға түспе деген астарлы мағына береді. Яғни адам кішіпейіл болып, көпшілікпен үйлесіп, адал өмір сүруі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аспа» сөзі биіктеп кету, өркөкіректену, елден оқшау даралану мағынасында қолданылған. «Халық» — көптің ақылы мен ортақ ұстанымының бейнесі. «Жамандыққа баспа» тіркесінде «басу» әрекеті бір іске бет бұру, қадам қою дегенді білдіреді. Бұл жерде жамандық — ұрлық, өтірік, күншілдік, қиянат сияқты теріс қылықтардың жиынтығы.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды әлеуметтік ортада сыпайы, әділ, жауапты болуға шақырады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер өзін өзгелерден жоғары қойып, команда пікірін тыңдамай, кейін біреуді алдап пайда тапқысы келсе, осы мақал соған тоқтау салады. Яғни табыстың жолы — елмен сыйласу, жамандықтан аулақ болу.