Шақырғанға бар, шаққаннан қаш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды шақырған жерге баруға, яғни сыйластық пен жауапкершілік танытуға үндейді. Ал «шаққаннан қаш» дегені — зиян келтіретін, өкпелететін, арандататын не қауіп төндіретін нәрседен аулақ бол деген астарлы ой. Тура мағынасында шақырса бару, шақса қашу айтылғандай көрінгенімен, шын мәнінде бұл — жақсы қарым-қатынасты үзбе, жамандықтан сақтан деген өмірлік ереже.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шақыру» — ізет, құрмет, татулықтың белгісі. Ал «шағу» — уыт, зиян, дұшпандық, кесірлі әрекетті бейнелейді. Халық осылайша адам мінезін екі қарама-қарсы қимыл арқылы көрсетеді: бірі жақсылыққа жетелейді, бірі қауіпке апарады. Сондықтан бұл сөзде ақылмен таңдау жасау, орынды жерде болу, ал теріс әсерден бойды аулақ ұстау идеясы бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмысқа, қонаққа, жиынға шақырғанда сыпайылықпен бару керек деген мағынада қолдануға болады. Мысалы, әріптесіңіз туған күніне шақырса, мүмкіндігіңіз болып тұрса барып, көңілін қалдырмаған дұрыс. Ал сізді өсекке, дау-дамайға, не зиянды іске тартса, ондайдан қашу керек. Яғни мақал адамды әдепті болуға әрі сақ жүріп, жамандықтан қорғануға шақырады.